جزوه حقوق مدنی پیشرفته
.
رکن سوم: قاضی و دادرس
قضاوت شاخه ای از درخت سرپرستی جامعه است که مخصوص پیامبر (ص) و جانشینان اوست.یکی از ضروریات جامعه – —————————————–
:
— — :
– :
– :
() : 
– :
:
:
:
ً – ————————
َِّ َََُِِْْْ ٍِْ ََََُِْْْ ٍِْ ََْْ ََُِِّّ ًَُْ ًَِّ
() :
ََََُّّ ََََُُِّ َََََُُُُِّ- —————————————
– :
() : “َُ ٍ ٌ ْ ِِ َِ ” – :
:
َْ َََ َِِْْ َِ ِِّ َ ََ ََِِّْ ً
– :
() : ً – :
() :
َُ َِ َُِِّ. () – :
() : َُ ُُ ِ ِ ِْ ََِ ََ َِ
– :
() () : َُ َُ ً () :
َُ ُِ – ََُّ َِ َََََ َِ 
– :
– ———————————————–
– – – – – – – – – – :
ً ً – :
:
َََ ِِ َُّْ َََ ِِ َُْْ َََ ِِ َُْْ َََ ِِ َُّْ
– :
() :
” ََْ َََْ َُّ ََِِِْ َََُِِْْ ًَِ” – :
چنین آورده اند که :
” المراد من الایمان ،کان القاضی امامیاً ”
5- عدالت:
از نظر سیستم دادرسی اسلام، شرط کمال انسان ،وجود ملکه عدالت در اوست و قرآن چنین دستور داده است که مومنان قائم به عدل باشند.
ملکه عدالت باید بعنوان یک حالت درونی در وجود شخص قاضی باشد چرا که قضاوت بدون عدالت اصلاً قضاوت نیست و گناهی است نابخشودنی .لذا قاضی بایستس با رعایت تقوای الهی و دوری از گناهان کبیره و عدم اصرار بر گناهان صغیره جهت احقاق حق متداعیین اقدام و به عدالت بین آنها قضاوت نماید و در واقع قضات باید برپا دارنده عدالت در حیطه داوری بین مردم باشند و به نوعی امین مردم هستند.
6- طهارت مولد:
شخص مسلمان ،عادل با تقوا ،قطعاً کسی است که طهارت مولد دارد (یعنی کسیکه از پدر و مادر مسلمان در اثر پیوند زناشویی صحیح و مورد تایید اسلام به دنیا آمده باشد.) بنابراین متولد از بستر حرام،قطعاً نمی تواند در مسند قضا بنشیند و قطعاً خداوند متعال چنین شخصی را در مسیر قضاوت بین مردم قرار نمی دهد و در واقع چنین مجالی پیدا نمی کند.
تا سیه رو شود هر که در او غش باشد.
7- ذکوریت:
یکی از شرایطی که برای مسند قضا عنوان شده مرد بودن است که بلحاظ برخی از مصالح و جزوه حقوق مدنی پیشرفته مردان ،این امر خطیر به مردان سپرده گردیده و عنوان شده که غلبه قدرت عقل و ادراک و قدرت و استطاعت در مردان و غلبه قدرت احساس و عاطفه و عشق و مهربانی در زنان معمولاً چنین اقتضایی دارد و چه بسیار اموری که صرفاً به عهده بانوان گرامی گذاشته شده است.
البته امروزه بانوان بسیاری در دادسراها و محاکم خانواده ،به عنوان قاضی مشاور و قاضی ایستاده مشغول انجام وظیفه هستند و بجز حَکَمْتُ ،ورودشان در سایر مناصب بلامانع است.
8- شرط اجتهاد:
اجتهاد که عبارت است از توانایی علمی که انسان با برخورداری از آن حقوق مدنی خواهد بود تا احکام اسلامی را از منابع اصلی آن استنباط و استخراج نماید و بکار ببندد.
قبلاً عرض کردیم که در زمان غیبت کبری این وظیفه قضاوت به عهده علما و مجتهدین قرار داده شده که با تفویض آن به افراد عالم به امور حقوقی و قانونی که مجتهدین دینی نیستند مجاز به تصدی امر قضا گردیده اند.بنابراین ملکه اجتهاد یکی از شرایط مهم برای قاضی است.
9- قوه حافظه و ضبط ذهنی مطالب:
شخص قاضی علاوه بر صحت و سلامت بدنی و عقلی بایستی هوشمند و قدرت حافظه قوی و کارآمدی داشته باشد .چراکه انسانی که قدرت حافظه نداشته باشد یا آنرا از دست بدهد ،از حالت انسان متعارف خارج و شایستگی امر قضاوت رانخواهد داشت و یا اگر شرط را داشته و بعداً از دست داده ،از ادامه کارش جلوگیری می شود.
در واقع زایل شدن هر یک از شروط ،آفتی است در امر قضاوت و جهت تصدی امر قضاوت بایستی از آنان دوری کرد.
فصل دوم – معنی اخلاق————————————————
اخلاق جمع خُلق است در عربی به معنای سرشت،سجیه و جوانمردی. خلق به معنای قوا و سجایای خوب و بد که با بصیرت باطنی درک می گردد.واژه شناسان فارسی خیز خُلق را به معنای نهاد،سرشت،خصلت و طبیعت بکار برده اند
10-شرط بینایی:
پرواضح است که قدرت بینایی ،موجبات تقویت فرد در تشخیص موارد و اقدام قوی و سرعت عمل می گردد و هرچند – —————————————-
: – – – :
:
َُْْ ََُْْ َََِْ ُّ َ ََِّْ ََُْْ َََّ َِ َِّْ
() – :
” َِِْ َِ َ” :
” ََََُّّ َََُُُّ ِِِْْ ََُ ِِّ َ َْ ََُُِْْ َِ َِِْْ َ َََْْ ِْ َُْ ًَِّ َْ ًَ َُّ ََََََُِِِّْْْ َُِْ”