جزوه تایپ شده پرورش گوساله
فیل گارنز ورسی, الهام محبی, دکتر امید دیانی, دکتر دانشگاه سراسری آزاد طهماسبی دانشگاه پیام نور تالیف دکتر غلامدانشگاه سراسری آزاد قربانی علمی ; :
) ( )( ///)( ////)( ////)( ////: :
– – ) (
– ) (
– – ) (
)(. : )( )( –-:
)– – ( – :
– – – – ) (
– – )(
– – )( .
– – ) ( ) (
– – -) ََ= (
– – –) = (
– – –) = (
– – ) ( ) = (.
– ) .( . :
=× =× : :
– ؛ ) ( – – –؛ – – — – ؛ )( )( /)(،
::: – – : = ×(%)= × = = :
) (. =
= = – )( – – –)(- روزانه گوسالههای نر پرواری 900-800 گرم در هر روز است. میانگین وزن شروع دوره پرواری این گوسالهها 180 کیلوگرم بوده و معمولاا در وزن 400-360 کیلوگرم به فروش می رسند. یعنی 300 روز بعد از شروع پروار.
دوره پروار- روز وزن فروش )کیلو گرم( گرم ADG وزن شروع پروار گاو نر
300 تا 365 600 1000 و بیشتر 250-200 کیلوگرم اصیل
300تا 365 360-400 700-800 180 کیلوگرم دورگ
– فضای مسقف مورد نیاز برای هر گوساله پرواری را 2 متر مربع و بهاربند را 4 متر مربع در نظر میگیرند.
– گوسالههای نر نژاد سمینتال که تقریبا 2 سالی است به کشور وارد شدهاند، به دلایل زیر نسبت به گوسالههای اصیل هلشتاین، دورگ بومی- هلشتاین و گوسالههای بومی به صرفه تر هستند.
– افزایش وزن روزانه این گوساله ها به طور متوسط روزانه 1500 گرم است.
– ضریب تبدیل خوراک به گوشت در این نژاد کمتر از گوسالهها نر هلشتاین است.
– بازده لاشه در این نژاد 60 درصد است.
پرورش گوساله
– امکان پرورش این نژاد در مناطق گرمسیری وجود دارد.
– در مناطق شمالی کشور و سایر مناطقی که مراتع خوبی دارند، این نژاد از قدرت پیاده روی و کوهپیمایی خیلی خوبی برخوردار است.
– گوسالههای دو رگ هلشتاین- سیمنتال ) سر سفید + چشم و مژه سفید( نسبت به هلشتاین اصیل افزایش وزن بیشتری در روز دارد. لاشه ای عضلانی تر و وزن کشتار آن نیز سرک می کند .
خرید گوسالههای پرواری:
خرید گوسالههای نر خوب و مناسب یکی از موثرترین عوامل تاثیرگذار در سود و زیان گلههای پرواری است. لذا ضرورت دارد در هنگام خرید به نکات زیر توجه شود.
– فقط گوساله ها نر مناسب پروار است و از پروار کردن گوساله های ماده به پرهیزید.
– گوسالهها را از گلههای مطمئن خریداری کنید.
– گوسالههای که لنگش دارند را در لیست خرید قرار ندهید.
– بعضی از گوسالهها که دارای سابقه ذات الریه مزمن هستند و در گذشته به خوبی درمان نشدهاند، نفخ مزمن می گیرند. لذا مراقب باشید از خرید این گوسالهها خودداری کنید. این دسته از گوساله ها به دلیل پنومونی و یا ذات
الریه غدد لنفاوی اطرف مری آنها متورم شده و مانع خروج گاز می گردند. ضرورت تا زمان درمان وبهبود دام ، با لوله مری ) شیلنگ تراز( گاز داخل گوارش را خارج کنید. جهت درمان گوساله تا زمان بهبود دام روزانه به دام محلول تزریقی لینکو اسپکتین ، دگزامتازون و ویتامین AD3E تزریق کنید .
– در اکثر مواقع عامل نفخ مکرر در گوساله ها عدم سازگاری دستگاه گوارش در دوران عادت پذیری بوده و درمان آن:
1- قرنطیه گوساله و افزایش درصد جوش شیرین در جیره
2- مصرف روزانه شربت جوش شیرین
– بهترین وزن برای خرید گوساله پرواری وزن زیر200 کیلوگرم است. البته گاوداری های بزرگ گوساله های قطع شیر خود با وزن 120-100کیلوگرمی را روانه بازار پروار ی کنند.
– بهترین زمان وزن کشی برای خرید، به هنگام ناشتا است. لذا مراقب باشید گوسالهها را در زمان صبح و ناشتا وزن کشی کنید.
– گوسالههایی که آبریزش بینی و سرفههای ممتد دارند، آلودگی انگل گوارشی و ریوی دارند. لذا باید حداقل یک ساعتی را در گله حضور داشت. این علایم را کنترل کرد .
– انتقال گوساله از مبداء تا مقصد به دلیل بروز استرس انتقال و جابجایی سبب کاهش وزن گوسالهها میگردد. لذا ضرورت دارد قبل از جابجایی به گوسالهها ترکیبات ضد اضطراب و استرس ) آنتی بیوتیک، ویتامین AD3E، ماده معدنی کروم و..( خوراند.
– وضعیت و نمره ظاهری مدفوع گوسالهها را لحاظ کنید. در جزوه پرورش گوساله بروز اسهال امکان بروز اختلال متابولیکی اسیدوزیس) Acidosis( وجود دارد. دامهایی که اسیدوزیس میگیرند تقریباا یک هفتهای زمان نیاز دارد تا به حالت عادی باز گردند.
– قبل از خرید سالن نگهداری و محل پرورش را کاملاا آماده سازی کنید. سالن به لحاظ تهویه، گرمایش در فصل سرما، آبخوری، و سایر تجهیزات مشکلی نداشته باشد.
نکته:
در همین سنین آغازین و اوزان کمتر از 300 کیلوگرم معمولاا برخی از گوسالهها یکسره نفخ میکنند. چنین گوسالههایی در دوران سازگاری خوب به تغییرات جیره سازگار نشدهاند. در صورتی که این دسته از گوسالهها را قرنطینه نموده و جیره با علوفه و جوش شیرین بیشتر بدهید قطعا نفخ نخواهند کرد.
نکات تغذیهای:
– قبل از خرید گوساله جیره گوساله را نوشته و با در نظر گرفتن افزایش وزن روزانه و وزن نهایی تعداد گوساله شما، مقدار هر یک از مادههای خوراکی را محاسبه کنید.
– بهترین زمان برای خرید یونجه و کاه، فصل تابستان است. چون فراوانی علوفه و عرضه بالاست؛ لذا نسبت به پاییز و زمستان قیمت کمتر است.
– تلاش کنید دقیقا نیاز دام به ماده مغذی مورد نیاز را بر اساس NRC بالانس کنید. سپس مقادیر هر یک از مادههای خوراکی را بر اساس as fed )خوراک معمولی و با آب( محاسبه و خریداری کنید.
– استفاده از چند ماده خوراکی به طور همزمان در جیره و تهیه خوراک TMR دارای فواید ذیل است:
-چون چند نوع ماده خوراکی است استفاده از آنها به طور همزمان سبب هم افزایی شده و محدودیت مصرف ماده خوراکی دیگر بر طرف میگردد. اگر خوراکی کمبود Mg )منیزیم( دارد، خوراک دیگر این محدودیت را بر طرف می کند .
– امکان گزینشی غذا خوردن دام حذف شده و امکان مصرف بیش از حد غلات بر طرف و به دنبال آن امکان ابتلا به اسیدوزیس و نفخ پر خوری بر طرف میگردد.
– قیمت نهایی TMR کاهش مییابد.
– حتماا از ترکیبات سبز رنگ )یونجه( و زرد رنگ ) ذرت( که دارای منابع پیش ماده ویتامین A ) رتینول( هستند استفاده کنید. استفاده طولانی مدت از جیرههای فاقد ترکیبات دارای پیش ماده ویتامین رتینول سبب کوری و سفیدی چشم گوسالهها میگردد.
نکته : استفاده از ذرت در جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی با جو بستگی به قیمت آن دو دارد ، اگر جو ارزانتر است باید فقط جو استفاده کنید.
– پروتئین و انرژی مورد نیاز دام را از چند منبع مختلف تامین کنید. چون برای مثال یونجه هر کیلویی 1100 تومان بوده و استفاده از آن به تنهایی مقرون به صرف نیست. لذا ضرورت دارد از کود مرغی فرآوری شده و پودر گوشت حاوی استخوان نیز در جیره استفاده گردد.
– برای تامین منابع کلسیم و فسفر ؛ از بین جزوه پرورش گوساله دی کلسیم فسفات)DCP(، منو کلسیم فسفات) MCP( و آهک )کربنات کلسیم( ،پودر استخوان بهترین است. چون این منبع آلی بوده و قابلیت زیست فراهمی) Bioavailability( خیلی بهتری دارد. همچنی حاوی کلسیم، فسفر و منیزیم است.
– مواد معدنی پر مصرف و کم مصرف نقش کلیدی در سلامت و رشد گوسالههای پرواری دارند. حتماا در ترکیب TMR خود به مقدار 1تا 3 درصد کل جیره مکمل معدنی اضافه کنید.
– علوفه یونجه را باید توسط آسیاب در اندازه های کوچک مانند کاه آسیاب کنید. اندازه ذرات کاه و یونجه حداکثر 4 سانتی متر باشد ولی در اندزاه 3 سانتی متر بهترین است. چون در تهیه TMR سبب می شود که کل خوراک به خوبی مخلوط شود و در هنگام مصرف /
– )(- ) ( – :
؛ )( ) ؛ ( :
-) ( -) ( ) ( – – ؛ ) ( ؛ – جوش شیرین را 5/1 درصد نیاز است و زمانی که به 70 درصد رسید جوش شیرین را به 5/2 درصد افزایش دهید .
یعنی با افزایش کنسانتره از 60 به 70 شما جوش شیرین را به تدریج از 5/1 تا 5/2 افزایش دهید.
– به منظور افزایش جذب مواد معدنی در جیره ، حتما 1 درصد کل جیره را مکمل ویتامینه مرغی استفاده کنید. در برخی از گله ها به دلایل کمبود مس، کاهش جذب مس و یا بالا بودن غلظت روی و تاثیر کاهشی بر مس، فعالیت آنزیم تایروزیناز کاهش و منجر به اختلال در تبدیل تیروزین به ملانین میگردد. لذا رنگ موی کاملا سیاه گوساله های قهوه روشن و یا قرمز می گردد .
درمان: افزودن سولفات مس) 20 میلیگرم در هر کیلوگرم ماده خشک مصرف( و افزایش مکمل ویتامین و یا تزریق ویتامین AD3E به مدت 5 روز حتما سبب بهبود گله میگردد.
ب- بخش دوم بره های پرواری:
در ایران تعداد 31 نژاد متنوع گوسفند با جمعیت در حدود 46 میلیون راس وجود دارد. پرورش گوسفند و گوسفنداری در ایران به دلایل متعدد زیر رونق گرفته است. گرچه در طی سالهای 2002 تا 2015 جمعیت گوسفند از 52 میلیون راس به 46 میلیون راس کاهش داشته است.
1- گوسفندان حیواناتی هستند که قادرند شرایط اقیلمی متغیر را تحمل کنند. لذا در جزوه پرورش گوساله نقاط ایران انواع نژادهای گوسفند پرورش داده می شود.
2- گوسفندان دارای انواع فرآوردههای تولیدی )گوشت، پشم، پوست، شیر و کود( بوده و در تمام طول سال میتواناین فرآوردهها را به بازار عرضه نمود .
3- بازار پسند بودن آلایشهای داخلی )امعاء و احشاء( گوسفند ) جگر سیاه )کبد(، دل، قلوه، کله و پاچه و ششها
)جگر سفید( .(
4- عادت نمودن ذائقه ایرانی به گوشت گوسفند. چون گوشت گوسفند طبع گرم و تر) کردافشار ،1391( داشته و موافق با طبع انسان است؛ لذا مردم بیشتر رغبت به مصرف گوشت گوسفند دارند تا گوشت بز و گاو )طبع سرد()کردافشار ،1391(.
5- وجود اعتقادات مذهبی به سنت حسنه قربانی نمودن گوسفند به عنوان یک حیوان با ارزش معنوی و تحفهی الهی
)دستغیب ،1388(.
6- سنت عقیقه کردن گوسفند برای سلامتی فرزندان تا قبل از سن بلوغ. بنابر نظر بعضی از علما واجب است. بهتر است در روز هفتم تولد واقع گردد. اگر از این سن تاخیر گردد تا سن بلوغ فرزند بر پدر واجب است و در صورتی که به جا نیاورند بر خود فرد واجب است تا گوسفندی را در راه خداوند قربانی )عقیقه( کند .امام صادق ع می فرماید اگر فرد فقیر باشد و توانایی نداشته باشد بر او واجب نیست. بعد از ذبح نمودن گوسفند عقیقه، باید گوشت آن بین مسلمانان توزیع گردد . بهتر است پدر ومادر فرزند از آن نخورند )مفاتیج الجنان ص1279(.
7- شهرت و جایگاه خاص فرش )قالی( ایرانی در دنیا و پشم تولیدی گوسفندان ایرانی که از نوع پشم قالی است.
8- نیاز مبرم و توجه خاص جامعه ایرانی به البسه پشمی و بازار پسند بودن چنین کالاهایی.
9- اهمیت و غنی بودن کود تولیدی گوسفند و کاربرد آن در زراعت.
10- تعدد و فراوانی بالای ایلات و رونق جامعه عشایری و حرفه ی اصلی آنها که گوسفنداری است.
نکته :
عمده ضعف همه گوسفندان ایرانی در شرایط جزوه پرورش گوساله و سنتی ، پایین بودن میزان رشد روزانه) ADG( و با افزایش وزن روزانه 200-180 گرم در روزاست. این امر سبب شده است که پروار بندی در شرایط )؛(.
/) (. /-:
) ( / :
؛ – ُُ)(؛ -)( ) ( ،-)(
فهرست مطالب