جزوه رنگی و تایپ شده فیزیولوژی گیاهان زراعی
مدرسان شریف پیام نور دکتر فرشاد ابراهیم پور هلن جعفری و آزاده نیرومند تألیف دکتر علیدانشگاه سراسری آزاد پیرزاد و
)( )( : ً :)ً : :
• : • : 
• : ) ( ) ( : : :
• : • : • : ایجاد نمیشود. بنابراین رشد پسین مخصوص نهاندانگان دولپهای و بازدانگان است.
رشد طولی ریشه
در برش طولی یک ریشه نورسته به ترتیب از پایین به بال کلهک، منطقه تقسیم سلولی، منطقه رشد طولی سلولها و منطقه تمایز یا منطقه تارهای کشنده دیده میشود. سلولهای مریستمی در منطقه تقسیم وجود دارند که توسط سلولهای بنیادی تولید میشوند. در نهانزادان آوندی یک سلول بنیادی، در اغلب بازدانگان دو ردیف سلول بنیادی و در نهاندانگان چند ردیف سلول بنیادی وجود دارد .جزوه فیزیولوژی گیاهان زراعی بنیادی خاستگاه کلهک، پیش پوست، مریستم زمینهای و پیش کامبیوم هستند. از تمایز پیش پوست، روپوست ریشه، از مریستم زمینهای پوست و از پیش کامبیوم استوانه مرکزی حاصل میشود.
پیدایش ریشههای فرعی
همانطور که در برش عرضی ریشه مشاهده شد خارجیترین لیه استوانه مرکزی لیه ریشه زاست. علت نامگذاری این لیه این است کهسلولهای آن پس از تقسیمهای متوالی خاستگاه ریشههای فرعی میشوند. به این ترتیب که از جزوه فیزیولوژی گیاهان زراعی سلولهای لیه ریشه زا که در مقابل پیش آوندهای چوبی قرار دارند سلولهای بنیادی شبیه آنچه نزدیک به انتهای ریشه است به وجود میآید. در اثر فعالیت سلولهای بنیادی ریشه فرعی ،سلولهای پوست ریشه اصلی هضم شده و ریشه فرعی از ان خارج میشود و این ریشهها میتوانند خود خاستگاهی برای ریشههای فرعی دیگر باشند.
ریشه را به روشهای مختلف تقسیم بندی نمودهاند.
تقسیم بندی ریشه از نظر طول عمر
1- ریشههای یک ساله
بسیاری از نباتات در مدت یک فصل رویش حداقل یکبار دوره رشد خود را شروع و کامل مینمایند و پس از آن ریشه و ساقهها از بین میروند و بذر تولید شده آنها تا فرا رسیدن فصل آینده به حال رکود باقی میماند. یعنی جوانهای در فصلی برای – – – – – – از آب و املح اعماق استفاده میکنند در صورتی که گیاهان با ریشه سطحی مخصوص نواحی مرطوب بوده که از رطوبت سطحی استفاده میکنند.
2- ریشههای آبزی
گیاهان آبزی که در مردابها به سر میبرند دارای ریشههای آبزی هستند و اکسیژن لزم جهت تنفس خود را از هوای محلول در آب میگیرند.
3- ریشههای هوایی
این ریشهها در قسمت اعظم عمر خود با هوا تماس دارند و نسبت به عمل اصلی که انجام میدهند میتوان آنها را به ریشههای تنفس کننده ،ریشههای مکینه ،ریشههای شمعکی ،ریشههای انگلی و ریشههای گندرو تقسیم نمود.
دانلود جزوه فیزیولوژی گیاهان زراعی رایگان خلاصه کتاب pdf
Perennial 8
• ریشههای تنفس کننده: برخی از گیاهان باتلقی مناطق حاره و مدیترانهای دارای ریشههای تنفس کننده میباشند. این ریشههامشابه ساقه از زمین خارج میشوند و بنابراین زمین گرایی منفی دارند و به نظر میرسد که تبادلت گازی را انجام میدهند.
• ریشههای اپی فیت : اصطلح اپی فیت به گیاهانی اطلق میشود که بر روی گیاهان دیگر زندگی میکنند. تعداد زیادی از گیاهان پیچنده و بالرونده جزو این دسته محسوب میشوند و برای نگهداشتن خود روی گیاه میزبان یا تکیه گاه از ریشههای نابجا استفاده میکنند مثل داردوست
• ریشههای مکینه10: در برخی از نباتات جزوه فیزیولوژی گیاهان زراعی که به صورت انگلی یا نیمه انگلی زندگی میکنند و فاقد کلروفیل هستند، این ریشهها به ساقه یا ریشه گیاه میزبان وارد شده و از مواد غذایی آن تغذیه میکنند. گل جالیز که انگل صیفی جات است، انگل ریشه بوده ولی سس انگل ساقه است.
• ریشههای شمعکی: در جزوه فیزیولوژی گیاهان زراعی گیاهان نواحی حاره و مدیترانه این نوع ریشهها ظاهر میشوند و به نظر میرسد برای افزایش استقامت ساقههای عظیم آن مورد استفاده قرار میگیرند ولی در جذب مواد غذایی از خاک هم مؤثر میباشند مثل انجیر معابد.
دانلود رایگان خلاصه کتاب فیزیولوژی گیاهان زراعی pdf
تقسیم بندی ریشه از نظر شکل ظاهری
1- ریشه راست: اکثر دولپهایها ریشه راست دارند که تا عمق زیاد به سمت پایین رشد کرده و سازگاری بالیی برای جذب آبهای زیرزمینی را دارند.
2- ریشه افشان: اکثر تک لپهایها ریشه افشان دارند یعنی محور اصلی در ریشه دیده نمیشود بلکه تعداد زیادی انشعاب از قسمت پایین ساقه به وجود میآید. این ریشهها در محیطهایی دیده میشود که خیلی سریع میتوانند آب سطحی را جذب کنند. در حقیقت در این نوع ریشه تفاوت مشخصی بین ریشه اصلی و ریشههای فرعی وجود ندارد. در این گیاهان رشد ریشه اصلی بعد از مدتی متوقف شده و ریشههای نابجا بر روی بندهای ساقه ایجاد میشوند.
3- ریشه غدهای: ریشههای اولیه دارای ذخیرههای غذایی هستند و هر چه ذخیره غذایی بیشتر شود بر رشد آنها افزوده میشود و به همین جهت این ریشهها را غدهای مینامند مانند چغندر، هویج و شلغم.
بر حسب شکل غده این ریشهها را به دوکی شکل ، مخروطی ، شلجمی و مرکب تقسیم مینمایند. ریشههای دوکی شکل در قسمت میانی قطورتر از دو انتها هستند ،ریشههای مخروطی از سطح خاک به سمت پایین باریک میشوند و بالخره ریشههای شلجمی که قطر دایره عظیمه آنها به مراتب بیشتر از قطر غده میباشد و در حقیقت شبیه ریشههای دوکی شکل هستند منتهی بسیار کوتاه هستند مانند شلغم. در ریشههای غدهای مرکب ممکن است هر یک از اشکال فوق به صورت مرکب و در کنار هم دیده شوند. کلیه ریشههای غدهای از رشد قسمتی از ساقه زیر لپه و قسمت فوقانی ریشه تشکیل شده است، در صورتی که قسمت بالی )( : – : – : – : :
–
فهرست مطالب