جزوه تایپ شده جامعه شناسی آموزش و پرورش
علی علاقه بند دانشگاه پیام نور شارع پور علمی کاربردی دانشگاه آزاد مرتضی منادی کاردانی گلشن فومنی کارشناسی ارشد ستوده
— :
ً )( … .
:
— :
ً 
ً — ً ً — — ؛ — :
:
— — ً — — ً ً ً — — ؛ — «» : ّ– — :
ِ
— ً بچه میمونها را از مادرشان جدا کنیم و در تنهایی نگه داریم ، به صورت بهنجار رشد نخواهند کرد. اگرچه آزمایشهای مشابهی در مورد کودک انسان صورت نگرفته است ، اما انتظار می رود که در وضع مشابه ، کودک انسان نیز واکنشی مشابه داشته باشد و از رشد طبیعی باز ماند.
4-5- اهداف اجتماعی شدن
1. شخص باید مهارتهای جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش را که برای زندگی در جامعه ضروری است یاد بگیرد.
2. شخص باید بتواند به صورت مؤثری با دیگران ارتباط برقرار کند و توانایی خواندن ، نوشتن و سخن گفتن پیدا کند.
3. فرد باید بتواند نیازهای بدنی خود ، همچون قضای حاجت را به شیوه های قابل قبول جامعه برآورد.
4. فرد باید ارزشها و اعتقادات اساسی جامعه را در ذهن خود متمرکز کند.
5-5- خود
فرد در حین اجتماعی شدن یاد می گیرد که خود را یک ذات جدا ، مشخص و مستقل در نظر بگیرد و از همه اشخاص و اشیاء متمایز کند. خود دارای یک هویت مشخصی است که دیگران در برابر او واکنش نشان می دهند. نوزاد انسان هنگام تولد مفهمومی از خود ندارد و در واقع ، در فرایند اجتماعی شدن از هویت خود آگاه می شود.
6-5- پویایی خود
تصویری که هر شخص از خودش دارد ، سهم مهمی در مشخص ساختن چگونگی نقشی که کم و بیش باید ایفا کند ، دارد. اعتماد به نفس در اجرای موفقیت آمیز هر کاری ، نقش بسیار تعیین کننده ای دارد ، همانطور که عدم اعتماد به نفس ، غالباً به شکست یا ناکامی می انجامد.
7-5- خود را در آیینة جمع دیدن
چارلز هارتون کولی ، جامعه شناس آمریکایی ، نظریه ای ارائه کرده است که به «خودِ آیینه سان» معروف شده است. در این نظریه منظور از آیینه که فرد خود خود را در آن می بیند ، جامعه است که می توانیم در آن واکنشهای دیگران را در برابر اعمال و رفتاری که انجام می دهیم ملاحظه کنیم. فرد به کمک واکنش جامعه نسبت به اعمال و رفتار خودش ، خود را مورد ارزیابی قرار می دهد. چنانچه تصویری که از خود پیدا می کنیم ، تصویری مناسب باشد ، مفهوم خود ارتقا می یابد و رفتار تقویت می شود. و اگر این تصویر ناجور باشد ، مفهوم آن در نزد ما احتمالاً به پستی می گراید و رفتار متفاوتی از خود بروز خواهیم داد. به عنوان مثال تشویقهای مردم برای یک ورزشکار او را در انجام بهتر وظایفش مصمم می سازد.
8-5- دگری تعمیم یافته
«دگری عام» تعمیم یافته مفهومی است که جرج هربرت مید ابداع کرد و مورد بحث قرار داده است .«دگری عام» ترکیبیاز انتظاراتی است که فرد گمان می کند دیگران از او انتظار دارند. در واقع شخص خود را به نحوی می سنجد که گویی شخص دیگری است .
شیوه های آگاهی فرد نسبت به دگری تعمیم یافته :
1. فرایند «نقش پذیری»
2. فرایند «بازی کردن نقش» برعهده گرفتن نقش )نقش پذیری( :
یک کودک با بیشتر شدن مهاذتهای ارتباطی جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش قادر می شود که خود را در نقش دیگری تصور کند و طوری عمل کند که با نقش دیگری سازگار باشد. به عنوان مثال کودکی که نقش یک معلم را می پذیرد و آن را تمرین می کند در حال نقش پذیری است.
بازی کردن نقش:
وقتی فرد به سنی می رسد که مسئولیتهای خاصی را به صورت جدی می پذیرد و به انجام آن اقدام می کند به اجرای نقش پرداخته است. به عنوان مثال کودک مثال قبل که نقش معلم را به عهده گرفت ، با گرفتن حالت معلمی به خود و عمل کردن به شیوة منطبق با آن ، کودک در آینده قادر می شود که نقش معلم را به خوبی ایفا کند.
دگری مؤثر و با نفوذ:
اشخاصی که تأثیر عمده ای بر وجهه نظر افراد می گذارند ، «دگران مؤثر» نامیده می شوند. بیشتر مردم می کوشند که رضایت و خشنودی دگری مؤثر را جلب ، و از نصایح و دستورهای آنان تبعیت کنند. به عنوان مثال یک مربی فوتبال تلاش می کند که با اعضای تیمش ارتباط متقابل برقرار کند و به صورت فرد نمونه ای ظاهر شود که از او تبعیت کنند و در مقابل بازیکنان می کوشند از دستورهای مربی پیروی و نظر او را جلب کنند.
9-5- تمایز میان «من فردی» و «من اجتماعی»
جورج هربرت مید ، خود را به «من فردی» و «من اجتماعی» تقسیم می کند.
دانلود رایگان خلاصه کتاب جامعه شناسی آموزش و پرورش
من فردی:
معرف جنبه شخصی و منحصر به فرد شخص است .«من فردی» به صورت وسیعی تحت تأثیر محرکهای آنی و در عینحال سرکش و غیر عادی قرار دارد.
من اجتماعی:
من اجتماعی در واقع ، انعکاس و بروز هنجارها و ارزشهای جامعه در فرد است.
به عنوان مثال فردی که مرتکب جرمی می شود ، از جنبه «من فردی» خود رفتار کرده است. چنین فردی ممنوعیت اجتماعی جرم را نادیده می گیرد.
10-5- انواع اجتماعی شدن
1. رسمی
2. غیر رسمی
اجتماعی شدن به صورت رسمی:
نهادهای آموزشی و نظامی ، نمونه نهادهای رسمی است که به صورت دستگاه ساخت یافته تری ، مسئول انتقال شیوه های پذیرفتنی عمل و اندیشة جامعه به فرد است.
اجتماعی شدن به صورت غیر رسمی:
اجتماعی شدن می تواند از طریق روابط جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش با گروههای همبازی یا عضویت در گروههای غیر رسمی و باشگاهها نیز صورت پذیرد.
11-5- عوامل اجتماعی ساختن
1. خانواده
2. مدرسه
3. گروههای همسالان
4. رسانه های جمعی خانواده:
فرایند اجتماعی شدن کودک از خانواده شروع می شود.
مدرسه:
در حالی که خانواده در جوامع ابتدایی مسئول مستقیم اجتماعی ساختن نخستین دوران کودکی است ، در جوامعپیشرفته ، این مسئولیت به سازمانهای رسمی ، مانند مدرسه واگذار شده است.
گروههای همسالان:
گرچه هدف عمدة گروههای همبازی تفریح و سرگرمی است ، اما این گونه گروهها پس از خانواده ، احتمالاً مهم ترین و مؤثرترین عامل اجتماعی شدن کودک است.
رسانه های جمعی:
در غالب کشورهای نمونه سوالات جامعه شناسی جنایی صنعتی ، رسانه — ؛ «» — :
)(
:
:
؛ :
:
ً — — :
( ( ( ( ( ( )( ، ( ( ( ( ( ( ( ( : — تعریف گروه را بتوان به این صورت ارائه کرد : گروه گروه مرکب از تعدادی از انسانهاست که با یکدیگر روابط متقابل دارند و از عضویت خود در یک جمع که اعضای آن از یکدیگر انتظار اعمال و رفتار مشترکی دارند ، آگاهند.
جامعه شناسان ضمن مطالعه گروههای اجتماعی ، سه نوع گروه بنیانی را از یکدیگر مشخص کرده اند:
1. هرگونه تجمع انسانی که افراد در کنار هم قرار گرفته باشند. به آن تجمع یا جمع نیز گفته می شود.
2. افرادی که یک گروه هم سن و سال را تشکیل می دهند یا زمینه های مشترک قومی ، نژادی ، شغلی یا جنسی دارند ف همگی را می توان اعضای یک رده یا از یک مقوله دانست.
3. تعداد افرادی که در نوعی الگوی سازمان یافتة روابط متقابل و منظم سهیم اند.
2-6- گروههای اختیاری و غیر اختیاری گروه اختیاری یا ارادی:
در برخی موارد ، فرد گروهی را انتخاب می کند که شخصاشخصاً به عضویت در آن علاقمند است. به این نوع گروه ، گروه اختیاری یا ارادی می گویند.
گروه غیر اختیاری :
گاهی افراد بدون انتخاب خود ، در گروهی قرار می گیرند. به جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش گروهها ، گروههای غیر اختیاری می گویند.
3-6- درون گروه و برون گروه )گروه خود و گروه غیر خود(
برای آنکه بین «ما» در یک گروه و «آنها»یی که بیرون از گروه اند ، تفاوت و تمایزی قائل شویم ، برای گروه مرزهایی ایجاد می کنیم.
درون گروه )ما( :
عبارت از تعداد افرادی است که فرد خود را متعلق بدانها دانسته و در حضور آنان احساس راحتی و خودمانی بودن می کند. احساس «خودی» )خودمانی بودن( که در یک گروه رشد می کند ، معمولاً حاصل تجربه های مشترک و همگانی اعضای آن گروه است.
برون گروه )ما( :
عبارت از افرادی است که شخص ، بین خود و آنان منافع مشترکی نمی بیند ، چنین شخصی ، به ظاهر اطمینان دارد که به افراد آن تعلق ندارد.
4-6- فاصله اجتماعی
مفهوم فاصله اجتماعی برای آن به کار می رود که میزان احساس نزدیکی یا پذیرشی را که اعضای یک گروه در قبال اعضای گروه دیگر دارند ، مورد سنجش قرار دهیم. اغلب فاصله اجتماعی برای سنجش درجة صمیمیت ممکن در روابط اجتماعی گروههای مختلف نژادی و قومی و رابطه بین اعضای آنها به کار می رود. فاصله اجتماعی را می توان با پرسشنامه یا مشاهده مستقیم اندازه گیری کرد.
5-6- گمینشافت و گزلشافت
فردینان تونیس ، جامعه شناس مشهور آلمانی ، دو مفهوم گمینشافت و گزلشافت را برای بیان دو نوع رابطه اجتماعی مختلف ، مورد بحث ، تجزیه و تحلیل قرار داده است. گمینشافت ، در معنای عام ، معرف اجتماع محلی ، و گزلشافت ، معرف جامعه است.
گمینشافت:
گمینشافت نشان دهنده اشتراک اجتماعی است. در اجتماع محلی )گمینشافت( پیوندهای نزدیک و صمیمانه و علایق شخصی ، روابط اعضا را مشخص می کند و افراد به سلامت ، رفاه ، اعتماد متقابل و همکاری با یکدیگر توجه خاص دارند.
گزلشافت:
روابط در جامعه )گزلشافت( بر رقابت ، دنبال کردن منافع شخصی ، کارایی فردی ، پیشرفت و تخصص گرایی مبتنی است. به اعتقاد تونیس ، با افزایش شهر گرایی ، روابط جامعه )گزلشافت( گسترش می یابد. به عنوان مثال ارتش و مؤسسات بزرگ دولتی نمونه های گزلشافت به حساب می آیند.
6-6- گروههای نخستین و گروههای ثانوی گروههای نخستین:
گروههای نخستین را می توان مشابه گمینشافت و گروههای ثانوی را همانند گزلشافت در نظر گرفت. ویژگیهای بنیانی گروه نخستین ، تماس مستقیم و صمیمانه و چهره به چهره افراد و پیوندهای :
: ً — ؛ )(، — :
— ً :
:
ِِِِ:
فهرست مطالب