جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی
روانشناسی فردی و اجتماعی محسن کوشان قراملکی حمید حجتی دکتر مسعود بحريني فاطمه نوغانی ، جمیله محتشمی ، سهیل رحیمی برای دانشجویان علوم پزشکی برای
[videopack id=”40874″]:///-////[/videopack]
: : : 
: ) – – ( ) ) • :
( / : ( : ( :
• ( : ( : • : • ؟
: • آن میزان توجه خود را به محرک های مختلف به صورت روزانه گزارش دهند برای مثال به ما بگویند که در هفته گذشته هنگام غذا خوردن یا هنگام استراحت یا درس خواندن بیشتر به چه مواردی توجه می کردند جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی، این روش دو فایده دارد : اول اینکه ساده و آسان هست برای مثال فردی که در کلاس درس حضور دارد زمانی که از او شود هنگام بیان این مطلب چه چیزی توجه تو را به خود جلب کرد ، به آسانی می تواند به این سوال پاسخ دهد .دومین مزیت این روش آن است که توجه به محرک های خاصی مثل افکار و احساسات بدنی ممکن است از طریق روش های دیگر اندازه گیری توجه سخت و مشکل باشد ولی با این روش اندازه گیری دیگر مشکلی جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی نخواهد بود. از آنجا که روش های اندازه گیری همواره با مشکلاتی رو به رو بوده اند مقیاس خود سنجی نیز مشکلاتی را به همراه دارد ، مشکلات ابزار خود سنجی در کنترل کردن مجموعه ی وسیعی از فرایند های شناختی است ، مثلا آیتم هایی چون ” من همیشه تلاش می کنم تا خودم را بشناسم” به نظر می رسد مربوط به سبک تفکر باشد تا توجه انتخابی . این آِتم یکی از پرسش های پرسشنامه خود سنجی است این سوال است که من همیشه تلا ش می کنم خودم را بشناسم و اگر فردی این پرسش را مثبت پاسخ دهد آیا می توان گفت که این موضوع توجه فرد را به خود نشان می دهد ؟ یا اینکه سبک تفکری فرد است ، دومین مشکل مقیاس خود سنجی این است که متکی بر حافظه است و مستعد سوگیری می باشد زیرا عطف به گذشته است یعنی اینکه فرد اطلاعات دریافتی از حافظه خود را می تواند با سوگیری های شخصی بیان کند برای مثال در پاسخ به این سوال که ” من به فرایند های درونی خود خیلی توجه می کنم” افراد نمی توانند عدد واقعی یا پاسخ واقعی دهند و سومین مشکل این روش آن است که در مورد فرایند اتوماتیک اطلاعات نمی دهد .
• آزم ون هیجانی استروپ
به طور کلی آزمون هیجانی استروپ یعنی تشخیص رنگ ها ، در این آزمون ما از
سه کارت استفاده می کنیم ، کارت اول شامل اشکال رنگی می باشد که ما از آزمودنی می خواهیم رنگ هر شکل را بیان کند، کارت دوم کل ماتی به رنگ های متفاوتی نوشته شده اند و آزمودنی باید در این مرحله کاری به کلمه نداشته باشد و فقط رنگ ها را بیان کند اما در کارت سوم کلمه رنگ ها به رنگ های مختلفی نوشته شده اند برای مثال کلمه سبز به رنگ قرمز نوشته شده و در اینجا آزمودنی کاری به کلمه ندارد و فقط باید رنگ را بیان کند . در آزمون استروپ هیجانی ما یکسری لغات با بار هیجانی و تهدید کننده به آزمودنی ارائه می دهیم و باز هم در اینجا از او می خواهیم که رنگ کلمه را بیان کند و از مکثی که روی کلمات دارد می توانیم توجه انتخابی را بسنجیم
در آزمون هیجانی استروپ یکی از مشکلاتی که وجود دارد آن است که معلوم نیست اثر کند شدن پاسخ به لغات تهدید آمیز تحت تاثیر توجه انتخابی بوده باشد زیرا زمان طولانی برای گفتن رنگ ممکن است تحت تاثیر عوامل دیگر هم باشد که عبارتند از 1( لغات تهدید کننده ممکن است واکنش یا یک حالت وحشت زدگی ایجاد کنند که مانع هر پاسخی شود و زمان واکنش را طولانی تر کنند ، یعنی اگر فرد بعد از دیدن کلمه مرگ زمان زیادی صرف کرد که بگوید قرمز نمی تواند به دلیل توجه انتخابی وی به مرگ باشد بلکه می تواند این زمان طولانی به دلیل حال ت اضطراب یا وحشت زدگی باش د که مرگ ایجاد می کند. 2( اثر استروپ هیجانی ممکن است باعث اضطراب شناختی شود یعنی طولانی تر شدن زمان برای نامیدن ممکن است به طور ساده بازتابی از تلاش فرد برای سرکوبی معنای تهدید کننده باشد یعنی اینکه فرد مدام در طول زندگی خویش این کلمات را سرکوب می کند که نشانه اجتناب شناختی او می باشد نه توجه انتخابی اش . 3( ممکن است اثر استروپ هیجانی بازتابی از اشتغال ذهنی با موضوعات مرتبط با لغات هیجانی باشد یعنی اینکه اثر استروپ نشان دهنده درگیری های بیش از او با این کلمات و اشتغال ذهنی اش است نه نشان دهنده توجه انتخابی اش .
• آزمون ردیابی
این ازمون شاخصی از توجه انتخابی را فراهم می کند دو برنامه می باشد و اگر فردی به طور انتخابی متوجه یک طبقه معینی از محرک شود می توان نتیجه گرفت که آن شخص نسبت به این محرک ها سوگیری دارد یعنی اینکه شخص به دنبال این محرک هاست و نسبت به توجه انتخابی دارد . محرک های موجود در تصاویر آزمون ردیابی به گونه ای داده می شود که یک نوع ان شامل جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی اهداف منفی و نوع دیگر ان شامل اهداف خنثی می باشد و آزمودنی ها هدف مورد نظر در تصاویر را پیدا کنند در این برنامه واکنش تند تر افراد نشان دهنده سوگیری توجه جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی انتخابی آنها به اهدا ف منفی می باشد این روش به برنامه ردیابی معروف است . برنامه توجه برگردانی روش دیگری در آزمون ردیابی می باشد که در ان دو نوع شکل به آزمودنی داده می شود یک نوع آن شامل توجه برگردان های منفی است و نوع دیگر آن شامل توجه برگردان های خنثی است و آزمودنی باید تصویر متفاوت را بیاب د، در این برنامه واکنش کندتر افراد نشان دهنده سوگیری توجه انتخابی آنها به اهداف منفی می باشد.جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی فرد افسرده در برنامه ردیابی خیلی سریع تر می تواند اهداف مورد نظر را بیاب د اما زمانی که در برنامه توجه برگردان ها قرار می گیرد پاسخ او کند تر می شود زیرا محرک های منفی توجه او را به خود جلب می کنند
• آزمون تکلیف گوش دادن با دو گوشی
در این آزمون یک گوشی به آزمودنی داده می شود که از یک گوش آن که کانال توجهی فرد است فقط بخش می شود و یک تکلیف دیداری هم زمان هم به او می دهیم که اگر فلان کلمه را در صفحه مانیتور دیدی دکمه را فشار بده و از گوش دیگر آزمودنی که کانال غیر توجهی فرد است کلمات خنثی و منفی بخش می شود در نتیجه پاسخ کند تر نسبت به کلمات تهدید کننده و منفی که هم آن را می بیند و هم آن را از گوشی می شنود نشانگر سوگیری توجه انتخابی به این کلمات است
• آزمون تکلیف جست و جوی نقطه DOT_PRO
در این آزمون یک علامت به عنوان نقطه تثبیت در یک صفحه کاملا مشکی وج ود به مدت یک ثانیه نمایان می شود ، و سپس ناپدید شده و دو کلمه خنثی و هیجانی و یا تهدید کننده مانند ماه و مرگ در همان صفحه مشکی به صورت بالا و پایین یکدیگر ظاهر می شود که از آزمودنی می خواهیم کلمه بالایی را بخواند ، در اصل همیشه در صفحه مانیتور لغات به صورت جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی بالا و پایین می آیند که از آزمودنی می خواهیم لغات بالایی را فقط با صدای بلند بخواند که این لغات می تواند خنثی باشد یا هیجانی و بعد از یک ثانیه این دو کلمه ناپدید و یک نقطه در صفحه ظاهر می شود ، در اینجا از آزمودنی می خواهیم که به محض دیدن نقطه در صفحه کلید مد نظر را فشار ده د در نظر دارید که با توجه به محدود بودن زمان واکنش آزمودنی باید سریع باش د ، در اینجا اگر نقطه نورانی در محل کلمات هیجانی ظاهر شود ) نقطه نورانی در قسمت های مختلف صفحه نمایان می شود ( افرادی که سوگیری توجه به یکسری کلمات خاص دارند سریع تر نسب به ان پاسخ می دهن د و زود تر کلید مد نظر در مانیتور را فشار می دهند که نشان می دهد به لغات هیجانی توجه دارد . مزایایی که در آزمون جست و جوی نقطه وجود دارد این است که توجه و اجتناب توجه ای به خوبی سنجیده می شود و اشتغال ذهنی در این آزمون وجود ندارد در این آزمون میزان گوش به زنگی افراد هم به خوبی سنجیده می شود
جلسه سو م
خلاصه جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی
• آزمون ردیابی چشم
این آزمون با دستگاهی به نام EYE TRACKER انجام می شود ، این دستگاه در واقع به طور غیر مستقیم و از طریق حرکات عضلات دور چشم توجه را اندازه گیری می کند یعنی اینکه هنگام آزمون فرد بیشتر به کجا ها خیره می شود و توجه دارد . مطابق تصویر محدوده ای که فرد نسبت به آنها توجه داشته و بیشتر به آنها نگاه کرده توسط از طریق نقطه ها مشخص شده یعنی تعداد نقاط نشان دهنده جهات توجه فرد است .
از معایبی که این دستگاه دارد این است که نمی تواند آن
قسمت از توجه فرد را که مستقل از حرکات چشم است را اندازه گیری کند . شکل سمت چپ در تصویر بالا نشان دهنده
توجه یک فرد عادی و معمولی است اما تصویر سمت راست میزان توجه یک فرد اسکیزو فرن می باشد که می توان به طور تفاوت این دو میدان دید را مشاهده کرد .
• افراد به چه نوع محرک توجه نشان می دهند ؟
معمولا افراد به محرک هایی که تازه و جدید باشند ، با خاصیت فیزیکی خاص ) درخشان – حرکتی – شدیدا دردناک ، ( پاداش دهنده و محرک هایی که تهدید کننده باشند واکنش نشان می دهند . از دیدگاه تکاملی می توان گفت که توجه به محرک های پاداش دهنده و یا تهدید کننده حساسیت فطری است و برای بقا ما ضروری است ، در معنای روانشناختی حساسیت
فطری را نوعی اما برای ردیابی و پاسخ دادن به محرک های خاص بیان می کنند در نتیجه افراد عموما به محرک های پاداش دهنده و محرک های تهدید کننده توجه می کنند زیر آمادگی آن را دارند برای مثال فرد گرسنه کلمات و لغات را در معانی غذا می بیند و یا فردی که مضطرب است و ترسو معمولا چهره های خشمگین را سریع تر از چهره های خوش رو ردیابی می کنند . افراد در هر زمان به آنچه که از : ) ( – • : ؟ ؟
:
(-) • – – – : – – – – : •
های مطالعات نشان می دهند که افراد فوبیا به همان اندازه که به محرک ایمنی توجه دارند به محرک تهدید کننده هم توجه می کنند و همچنین این افراد به حساسیت های روانشناختی خود توجه زیادی دارند. ترس های خاص جزوه روانشناسی فردی و اجتماعی انتخاب های خیلی خوبی هستند برای اینکه ما بتوانیم سوگیری توجه به تهدید را نشان بدهیم در واق ع در استروپ های هیجانی این افراد در نام بردن لغاتی که تهدید کننده یا منعکس به ترسشان باشد کندتر عمل می کنند برای مثال کسی که فوبی حیوانات دارد در استروپ رنگ های مربوط به حیوانات را کند تر بیان می کند ، در مطالعاتی که روی افراد فوبی خاص داشتند متوجه شدند که وقتی لغات تهدید کننده را زیر آستانه ای می کنند سوگیری توجه از بین میرود یعنی سوگیری توجه به محرک های تهدید کننده در افراد فوبی کنترل شدس ، اتومات نیست یعنی آن سوگیری توجه آگاهانه است .
• آزمون مرتبط با ترس های خاص
در این آزمون افرادی که فوبیای عنکبوت داشتند را در یک گروه قرار دادند و در مقابل افرادی را که فوبیای عنکبوت نداشتند در یک گروه به عنوان گروه کنترل کننده قرار دادند ، در ادامه یک آزمودنی را داخل اتاقی قرار دادند که درب خروج داشت و از او خواستند در صورت مشاهده یک نور که قبلا برایش تعریف شده بود دکمه مد نظر در اتاق را فشار دهد ، نیمی از آزمودنی ها این آزمون که فوبی داشتند این آزمون را در اتاقی انجام دادند که در آن عنکبوت وجود داشت ، در جلسه اول عنکبوت دقیقا
در محل درب خروج قرار داشت و به نوعی تهدید و ایمنی باهم بودند اما در جلسه دوم عنکبوت رو به روی درب خروجی قرار داشت یعنی تهدید و ایمنی جدای از هم بودند ، سوالی که نسبت به این آزمون مطرح می شود این است که در کدام مرحله سرعت پاسخ دادن به محرک های نوری بیشتر است ؟ یافته های حاصل از این آزمایش نشان داد که افراد فوبی در تهدید باهم بودند واکنش سریع تری نسبت به محرک های نوری داشتند نسبت به موقعیتی که ایمنی و تهدید جدای از هم بودند و علت هم این بود ، در جلسه دوم آزمودنی قرار است جزوه مکاتب روانشناسی یک کاری را در اتاق انجام دهد و از عنکبوت هم ترس دارد طبیعتا مقداری از توجه او به سمت عنکبوت منعکس می شود و مقداری دیگر به سمت درب خروج و باعث می شود دو محرک برای توجه وجود داشته باشد و با شدن محرک سوم که همان واکنش به نور است طبیعتا پاسخ آزمودنی کندتر می شود ، اما در جلسه اول چون منبع ته دید و ایمنی در کنار هم هستند یک قسمت از توجه فرد منعکس به آن است و باعث می شود آزمودنی پاسخ سریع تری داشته باشد ، این آزمون بیانگر این موضوع است که افراد فوبی به همان اندازه که به محرک تهدید کننده توجه می کنند به همان اندازه هم به محرک ایمنی توجه می کنند
• social phobia ترس اجتماعی
فوبی اجتماعی یا اضطراب اجتماعی همان ترس شدید از موقعیت هایی است که فرد در جمع دیگران قرار دارد ، این افراد از هرگونه موقعیت اجتماعی که در آن ممکن است یک رفتار خجالت آوری داشته باشند یا هر وضعیتی که فکر می کنند مورد ارزیابی منفی دیگران قرار می ترسند و از آنها اجتناب می کنند ، توجه انتخابی در این افراد به ✓ ) – (
✓ ✓ •
فهرست مطالب