جزوه مکاتب روانشناسی
دانلود جزوه
کتاب غلامحسین جوانمرد نوشتۀ حمی کاردانی به کارشناسی رضا بلوچ خلاصه دانشگاه پیام نور هنریک میزیاک و ویرجینیا استاوتسکستون. مترجم: احمد رضوانی دانشگاه علمی
— [videopack id=”40875″]:///-////[/videopack]
(( • – – – 
• :
• ؟ ؟ . •
•
– – hypochondria ، این افراد کلا توجه متمرکز بر خود و هشیاری درونی ندارند و همین موضوع باعث می شود بگویم که این افراد چون متوجه نیستند کی گرسنه هستند و کی سیر ، پر خوری دارند و حتی می شود گفت این افراد پالس های عصبی که بیان کننده سیری آنها هست را دریافت نمی کنند ، افرادی که کم اشتهایی عصبی دارند بیشتر به سمت غذا هایی باکالری کم تمایل دارند و افرادی که پر اشتهایی عصبی دارند بیشتر به غذاهایی با کالری زیاد تمایل دارند و به همین دلیل راهکاری که برای درمان افراد پر اشتهای عصبی ارائه شده این است که نباید انها را زیاد گرسنه گذاشت یعنی وعده های غذایی آنها را زیاد و مقدار غذا را کم کرد چون که این افراد اگر احساس گرسنگي کنند به سمت غذا های پر کالری می روند چون اگر این افراد احساس چاقی یا عدم رضایت از خود داشته باشند دست به رفتار های خطر آمیز می زنند
sleep disorder اختلالات خواب
بعضی افراد پر خواب یا برخی کم خوابند و یا در خواب مشکل پیدا می کنند ، در افرادی که مشکلات خواب دارند مشاهده شده س وگیری توجه این افراد هم به سمت تهدید کننده های درونی و هم به سمت تهدید کننده های بیرونی است در واقع این افراد هم توجه متمرکز بر خود دارند که تنش عضلانی و ضربان قلب آنها منظم و به دور از مشکل باشد و هم از جهتی دیگر بر عوامل بیرونی توجه دارند مثل صدا های کوچک و…
Mood disorder اختلالات خلقی •
اختلالات خلقی شامل دو دسته می شود افسردگی و افسردگی دو قطبی ، در افراد افسرده تک قطبی unipolar depression سوگیری توجه آنها به سمت لغاتی بود که ارزش های منفی داشتند یعنی این افراد به سمت محرک های منفی گرایش بیشتری داشتند اما درباره محرک های پنهان این سوگیری وجود ندارد و ممکن است به صورت کنترل شده باشد . در اختلال دو قطبی یا bipolar disorder که از دو دوره مانی و افسردگی تشکیل شده است مشخص شد که در دوره مانیا سوگیری توجه به سمت لغات مثبت است و پاسخ سریع تر است اما در دوره افسردگی سوگیری به سمت لغات منفی است و پاسخ کندتر است نکته : افراد دو قطبی در یک بازه ای دچاره اختلال مانیا یا افسردگی می شوند و بعد از یک دوره باز می گردند
psychotic disorder اختلالات •
اختلال همان اختلال اسکیزوفرنی است که در آن افراد حالات هذیان و توهم وجود دارد و افکار و گفتار نامنظم از مشخصه های این افراد می باش د و یا اینکه در عملکرد های اختلال های زیادی دیده می شود این افراد نسبت به لغات تهدید کننده بوده و در نوع پارانوئید کلماتی که تهدید کننده عزت نفس پایین یا بالای آنها باشد سوگیری توجه دارند و این افراد با توجه به تجربه های هذیانی خاص بازتاب های نگرانی جاری دارند و هم چنین این افراد توجه کمتری به چشم ها دارند و از جهت توجه متمرکز بر خود میزان توجه بالایی دارند یعنی بیشتر در درون خود به سر می برند
توجه انتخابی به عنوان فرایند بین تشخیصی
شواهد دال بر اینست که این سوگیری های توجه خصوصا در اختلالات اضطرابی و اختلال PTSD و اختلالات روان تنی و سایکوتیک به صورت اتوماتیک است همچنین شواهد نشان دادند که توجه متمرکز بر خود فرآیند بین تشخیص قطعی است یعنی افراد مبتلا توجه افزوده ای به محرک های درونی دارند که تهدید کننده تلقی می شوند مانند درد ، تغییرات ضربان قلب و … و اگر خیلی روی آنها مانور دهند دچار اختلال می شوند
جزوه مکاتب روانشناسی
• اجتناب توجه و توجه به منابع ایمنی
شواهد آزمایشی نشان دادند که گروه های زیادی از بیماران به آسانی به وسیله محرک خنثی حواسشان پرت می شود و این موضوع نشان داد که اجتناب توجه ای کاربرد بالینی دارد یعنی ما آزمایش هایی را انجام دادیم و مشاهده کردیم گروه های زیادی از بیماران به وسیله محرک های خنثی حواسشان پرت می شود و طی بررسی هایی که شد متوجه شدند توجه برگردانی زیاد از محرک های خنثی به دلیل بررسی های بیماران در محیط و یافتن محرک های مربوط به نگرانی های است و از سوی دیگر محرک هایی که ممکن است برای ما خنثی به نظر آیند ولی برای آن بیمار خنثی به نظر و تداعی کننده نگرانی های وی است در واقع می توان با برخی از آزمایشات به وسیله محرک های خنثی حواس فرد را از درد های متوسط پرت کنیم اما در بیماری های دیگر در برخی از مشخص شد که بعضی از بیماران نسبت به آنها سوگیری دارند مشاهده شد که شاید این محرک برای ما خنثی باشد ولی برای آن فرد بیمار محرک خنثی نیست زیرا مرتبط است با همان نگرانی های درونی فرد
جلسه ه فت م
توجه به صورت یک فرایند بین تشخیصی، مهم است و در تمام اختلالات روانی چه صورت کنترل شده و چه به اتومات نقش دارد که حتی یک نقش علی را برای آن قائل شویم ، در مشخص شد که خیلی از بیماران با محرک های خنثی حواسشان پرت می شود یعنی انگار می خواهند به سمت منابع ایمنی توجه کنند مثل اختلال درد که زمانی که شدت درد متوسط دارد می توان با محرک خنثی حواسش را پرت و از روی درد برداریم .
ایا فرایند های توجه ای نقش علی را بازی می کنند یعنی گفت علت بیماری های ما هستند ؟
مطالعات نشان دهنده این است که در افراد غیر بیمار توجه انتخابی به تهدید باعث می شود افراد پریشانی بیشتری را به دنبال حوادث منفی تجربه کنند یعنی اینکه اگر توجه افراد عادی و سالم را به سمت محرک های تهدید کننده ببریم باعث می شود حال آنها بد شود برای مثال در رابطه با کرونا به یک فرد عادی هی اطلاعات منفی دهیم یعنی هرچه که افراد میزان اطلاعات منفی بیشتری را دریافت کنند حال بدتری دارند نسبت به افرادی که بی خیال و بی توجه اند فی الواقع در اینجا توجه به امورات منفی می تواند علت پریشانی باش د و عواقبی چون استرس و اضطراب را هم به همراه دارد .
برای نقش توجه در اختلالات روانی می توان از مطالعاتی استفاده کرد جزوه روانشناسی شخصیت که با دستکاری توجه زمینه بهبود بیماری را فراهم می کنند به طور مثال مطالعات تجربی نشان دادند که دستکاری توجه می تواند ترس را در افراد فوبیا کاهش دهد یا ترس از عنکبوت که توجه به و رفتار عنکبوت افکار و تصو رات آنها تحت تاثیر قرار می داد در نتیجه باعث می شد ترس این افراد نسبت به عنکبوت کاهش پیدا کند یعنی این ازمایش باعث شد توسط این افراد فوبی عنکبوت بر ظاهر و رفتار عنکبوت باشد تا ترسشان از عنکبوت حتی در افرادی که فوبیای اجتماعی دارند مشاهده کردند که اگر توجه آ نها را که از نشانه های درونی افکار و احساسات خودشان به سمت نشانه های بیرونی یا همان چیزی که نسبت به آن ترس دارند سوق دهیم میزان ترس آنها کاهش می یابد بنابراین به اینکه ما می توانیم در اختلالات روانی علام اختلال را کاهش یا افزایش دهیم می توانیم بگو یم توجه می تواند نقش علی را در اختلالات روانی داشته باشد به طوری که حتی روانشناسان شناختی بیان می کنند که اکثر اختلالات روانی بر اثر همین فرایند های شناختی به وجود می آید که می توان با تغییر آن اختلالات را از بین ببریم .
سوگیری توجه ، واکنش هیجانی به حوادث استرس زای زندگی را تعدیل می کند ؟
همین وقتی ما بخواهیم به جنبه های خاصی از زندگی توجه کنیم این باعث می شود که ما نسبت به حوادث استرس زا هم واکنش متفاوتی داشته باشیم ، سوگیری توجه اتوماتیک نسبت به تهدید شاخص آسیب پذیری هیجانی جزوه مکاتب روانشناسی است اگر افراد به اطلاعات تهدید کننده اولویت دهند واکنش هیجانی بیشتری را به حوادث استرس زای زندگی شان نشان می دهند پس سوگیری توجه بر اساس نوع محرک ) محرک منفی – محرک مثبت ( می تواند نوع واکنش هیجانی در فرد را تعیین کند پس اغلب سوگیری های توجه که بیشتر مرتبط با نگرانی های فرد است باعث نگرانی آنها می شود
سه مدل در تبیین نقش توجه انتخابی در اختلالات روانی A. مدل ویلیامز: اینکه باعث می شود برخی افراد به محرک های خاصی مانند محرک های تهدید کننده توجه کنند بنابر دلایل ژنتیکی به صورت ژنی و خلق و خویی ) اضطراب حالت و صفت ( آنها است چون این فرد در خانواده ای متولد شده اند که در سطح بالایی از استرس قرار داشتند باعث شده اکنون نسبت به موضوعات مختلف احساس استرس و اضطراب بالا کنند سطح بالایی از اضطراب حالت و صفت
سوگیری توجه به صورت اتوماتیک به سمت محرک های تهدید کننده
B. مدل انگیزشی شناختی ، مارک و برادلی: در این مدل توجه افراد به محرک ها وابسته به هدف فعال جاری و چگونگی ارزیابی آنها از محرک ها است ، پس اهداف انگیزشی می تواند بیش از خود اضطراب سوگیری شود یعنی انگیزه های تعیین می کنند که به کدام نوع محرک ها توجه کنند ) مدل انگیزشی( و چه نوع ارزیابی نسبت به آن محرک داشته باشند )شناختی( برای مثال افرادی که خلق اضطرابی کم دارند یا ندارند ولی یک محرک تهدید کننده را که مشاهده می کنند به آن توجه می کنند و دلیلش آن هدفی است که فرد معتقد است که در حال حاضر در خطر است نسبت به آن محرک توجه و آن را تهدید کننده می پندارد یا مثال فردی که پول زیادی را از بانک دریافت کرده است در فاصله خارج شدن از بانک تا منزل نسبت به افراد حس قبل از دریافت پول را ندارند و آنها را محرک های تهدید کننده می پندارند.
C. مدل عملکرد اجرایی خود تنظیمی: ویلز و ماتیوز این مدل را طراحی کردند که بعد ها روانشناسی فراشناختی نز بر پایه های همین مدل بنا نهاده شد این مدل بیان می کند که رفتار های نظارتی SREF که وجود دارند متاثر از باور های مربوط به خود و طرح های ذخیره شده در حافظه بلند مدت است، SREF شامل نظارت کنترل شده بر واحد های پردازش سطوح پایین است ، افرادی که به اختلالات هیجانی مبتلا هستند بر افکار ، حالات بدنی ، خلق و تهدید های بیرونی نظارت افراطی دارند این موضوع مانع توجه به اطلاعات جدیدی می شود که ممکن است باور های منفی را تایید نکنند در نتیجه رفتار های بعدی را آشفته می سازد و موجب حفظ پریشانی می گردد یعنی اینکه عملکرد اجرایی خود تنظیمی معتقد است سه سطح شناختی در ذهن وجود دارد 1. اولین سطح بر اساس محرک های بیرونی به صورت اتومات برانگیخته می شود ) اطلاعات بیرونی ( ولی این اطلاعات همشون در دسترس آگاهی نیستند 2. در سطح دوم شناختی ارزیابی اگاهانه و پردازش ارادی بر روی اطلاعات صورت می گیرد 3. در سطح سوم می توان گفت هم در دسترس آگاهی
و هم در سطح ناخودآگاه قرار می گیرد و شامل آن باور ها ، طرحواره ها و طرح های ذخیره شده در حافظه ما می باشد فی الواقع کل مدل SREF که یک مدل نظارتی دارد بیان می کند که سطح سوم شناختی بر سطوح اول و دوم نظارت دارد یعنی آن باور ها و طرحواره ها و طرح های ذهنی در حافظه بلند مدت ما آنها کنترل می کنند که ما بر چه اطلاعاتی توجه و بر چه اطلاعاتی توجه نکنیم و به کدامیک از آنها را مورد ا رزیابی آگاهانه قرار دهیم به طور کلی مدل نظارتی SREF به صورت کاملا انحصاری روی تهدید ها عمل می کند ) انتخابی( و این باعث می شود هر محرکی که متناسب با طرحواره ها و باور های موجود در حافظه بلند مدت فرد است تایید شود و اطلاعات خارج از این حیطه مورد تایید قرار نگیرند در نتیجه چون نمی تواند بخاطر این باور ها اطلاعات جدید را دریافت کنند ، باور های منفی قوت گرفته و رفتار فرد را آشفته می سازند
جلسه ه شت م
• کاربرد های بالینی
چگونه توجه انتخابی باعث حفظ اختلالات روانشناختی می شود ؟
به طور کلی از پنج طریق توجه انتخابی باعث حفظ اختلالات روانشناختی می شود که عبارتند از :
1. توجه به اطلاعات همسان با نگرانی های فرد: این توجه انتخابی باعث می شود فرد به اطلاعاتی توجه کند که همسان با نگرانی های خودش است به طور کلی افراد به محرک هایی توجه می کنند که مرتبط با نگرانی هایشان است برای مثال شخصی که PTSD دارد معتقد است جهان مکانی خطرناک است و به جای اینکه به افراد بی خطر توجه کند بیشتر به افرادی توجه می کند که از دید او خطرناک هستند و این موضوع باعث حفظ این باور که جهان خطرناک است می شود .
2. توجه به دامنه محدودی از نگرانی های همیشگی: توجه انتخابی باعث می شود فرد دامنه ی محدودی از نگرانی های همیشگی خود را ببیند در واقع باور او ادامه دار می شود و از سوی دیگر باعث می شود فرد کل اطلاعاتی که در محیط درونی و بیرونی خود دارد و مرتبط با نگرانی هایش است یک دامنه محدودی داشته باشند و در امر های تعاملات اجتماعی کسب ، مهارت ها، دانش و… ضعیف ظاهر شود و همین موضوع باعث می شود سایر اطلاعات درونی و بیرونی وی درک نش وند و در نتیجه عینیت فرد کاهش یابد ، اگر دقت کرده باشید بیان می کنیم تعصب بد است ولی در عین حال می گوییم انسان باید بر روی حرفی که میزند بایستد فی الواقع تعصب باعث می شود فرد سایر اطلاعات را نبیند و به آنها توجه نکند و باعث می شود عینیت فرد کاهش یابد
3. توجه مستقیم به محرک های درونی ) توجه متمرکز بر خود( : این توجه باعث می شود افراد برای حوادث بیشتر اسناد درونی داشته باشند تا بیرونی برای مثال فردی ورشکسته شده و مدیر شرکت به جای نقش شرکت های رقیب نقش همکاران و کارکنان و عوامل اقتصادی را ببیند همه ی این ورشکستگی را به خود نسبت می دهد و خود را سرزنش می کند در واقع خود انتقاد گری می کند و این موضوع باعث می شود فرد به افسردگی کشیده شود
4. توجه انتخابی باعث می شود اطلاعات خاصی در حافظه رمزگردانی شود: وقتی که دامنه محدودی از اطلاعات فرد را جذب می کند همان اطلاعات در حافظه رمزگردانی می شود و تاثیر می گذارد بر درک و دریافت فرد یعنی وقتی ما اطلاعات خاصی را به حافظه برای رمزگردانی میفرستیم در نتیجه اطلاعات کاملی را دریافت نمی کنیم
5. اتوماتیک بودن توجه و سوگیری های آن باعث می شود افراد احساس کنند که ذهنشان تحت کنترل خودشان نیست و این باعث ترس از دیونه شدن یا واکنش های تکانشی می شود : وقتی که فرد احساس کند ان چیزی که به ذهنش می اید یا ان چیزی که به آن فکر می کند در کنترلش نیست باعث می شود فرد ترس ا ز این را داشته باشد که ذهنش تحت کنترلش نیست و فکر می کند دیوانه شده در واقع فرد می داند که این افکار تنها یک فکر است و عینیت ندارد ولی نمی تواند این افکار را تحت کنترل بگیرد برای مثال در بیماری های اضطرابی این افکار اضطرابی تحت کنترل فرد نیست
• کاربرد درما ن
درمانگر ها باید از این سوگیری های توجه در بیماران مختلف آگاه باشند و به آنها کمک کنند تا به دامنه گسترده تری از محرک ها توجه کنند برای مثال بیماری که توجه متمرکز بر خود دارد باید بدانیم که درمان این بیمار با بیماری که توجه متمرکز بر خود کمتری دارد خیلی متفاوت است یعنی یک بیمار GAD می تواند توجه متمرکز بر خود بالایی داشته باشد و در عین حال بیمار GAD دیگری خیلی کاری با محرک های درونی خود ندارند و بیشتر نگرانی های بیرونی هستند که بر روی او تاثیر گذارند . در بعضی اختلالات توجه به سمت محرک های درونی است و بیماران ممکن است آنچه درمانگر می گویید یا رفتار می کند را درک نکنند پس درمانگر باید شرایطی را فراهم کند تا توجه متمرکز بر درون بیمار را کاهش دهد برای مثال از طریق کاهش تماس چشمی برای جلوگیری از اینکه بیمار احساس کند مورد موشکافی قرار گرفته است و هر دو روی یک موضوع خنثی مثل کشیدن نمودار فرمول بندی مشکل فرد توجه کنند
• تکنیک آموزش توجه
ویلز و ماتیوز این مدل را طراحی کرده است و در درمان های توجه ای برای اینکه توجه بیمار را به محرک های دیگری سوق دهیم از این تکنیک استفاده می کنیم انجام این تکنیک به شرح زیر است :
One. درمانگر ابتدا منطق روشنی از اینکه چطور قطع فرایند توجه متمرکز بر خود بهبودی می شود را بیان می کن د
Two. از بیمار خواسته می شود که بر روی یک محرک بینایی )نشانه روی دیوار( متمرکز شود و سپس برای چند دقیقه بر روی صدا های مختلف تمرکز کند ابتدا مجموع صدا هایی که می شنود سپس هر صدا به تنهایی یعنی ابتدا به مجموع صدا ها صدای داخل سالن ، صدای ماشین ها ، صدای درمانگر را بشنود سپس توجه خود را به سمت یک صدا متمرکز کند Three. تمرکز به صدا ها مرتب جا به جا می شود این توجه به صدا ها مرتب جا به جا شود یکبار بر روی صدای درمانگر یکبار بر روی صدای بیرون اتاق Four. به طور همزمان به صدا ها توجه می کند و سعی می کند به صدا های زیادی که وج ود دارد آگاه می شود
این فرایند به بیمار کمک می کند که او متوجه شود این فرایند می تواند باعث کنترل توجه وی شود در واقع این روش برای آموزش کنترل توجه در بیماران است
نکته : این تمرین بایستی در مواقعی که بیمار در حالت اضطراب و نشخوار فکری نیست • ) (
• • • ) ( ، • ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ؟
• :
) ( • ؟
؟ و تا چه حد حافظه در حفظ و تداوم اختلالات روانشناسی دخیل است ؟ اگر بخواهیم از تک تک افراد درباره حافظه سوال کنیم هرکس پاسخی دارد و از طریق روش های مختلفی آن را تشخیص می دهد اما به طور کلی حافظه احساس تداوم و درک خ ویشتن ، توانایی دریافت ، اندوزش و بازیابی اطلاعات است
حافظه انسان متشکل از سه سیستم پردازشی است :
1. رمزگردانی encoding : در این مرحله ما درگیر پردازش اولیه اطلاعات می شویم ، اطلاعاتی که به صورت جزئیات زندگی روزمره دریافت می کنیم مثل همین حالا که درحال خواندن جزوه هستیم و مدام اطلاعات را رمزگردانی می کنیم ، اما سوالی که مطرح است این است که چه اطلاعات رمزگردانی می شوند ؟ در پاسخ به این سوال می توان گفت ان دسته از اطلاعاتی که بیشتر مورد توجه ما بوده اند مورد رمزگردانی قرار می گیرند فی الواقع سیستم حافظه تا حد زیادی در انجام عملیات رمزگردانی انتخابی عمل می کند و توجه انتخابی می تواند رمزگردانی انتخابی شود . تصور ما از دنیا ) طرحواره ها ( بر اساس تجارب ما از گذشته تاثیر مهمی بر روی اطلاعات انتخاب شده برای رمزگردانی دارد این
تعریف تا حدی مطابق با مدل SREF می باشد و سطح سوم این مدل مد نظر است برای مثال فرد PTSD فقط اطلاعات و اخبار وحشتناک با دنیا را دریافت می کند و گمان می کند غیر از این اطلاعات چیزی دیگری نیست
2. ذخیره storage: در این مرحله اطلاعاتی که رمزگردانی شده اند در این قسمت در طول زمان حفظ می شود به طور کلی بیان می شود در ذخیره اطلاعات ظرفیت محدود است و بستگی به نوع و سرعت رمزگردانی دارد و با توجه به آن ماندگاری این در حافظه ثبت می شود که در حافظه کوتاه مدت ذخیره شود یا در حافظه بلند م دت ، ذخیره اطلاعات در حافظه کوتاه مدت به صورت موقتی است و تحت شرایط خاصی برای ذخیره شدن به حافظه بلند مدت انتقال می یابد
3. بازیابی retrieval : در این مرحله که مرحله سوم پردازش شناختی ما است، فرد تلاش می کند به اطلاعاتی که در
حافظه ذخیره کرده است دست یابد یا همان یاد آوری کند به طور کلی در این قسمت دو نوع تقسیم بندی وجود دارد
One. بازشناسی : برای مثال ما در امتحانات تستی از این روش استفاده می کنیم و با دیدن گزینه صحیح و بازشناسی آن به سوال پاسخ می دهیم
Two. یادآوری : برای مثال در امتحانات تشریحی ما از این روش استفاده می کنیم و مطالب مطابق با جواب سوال را به یاد می آوریم به طور کلی می توانیم بگوییم یادآوری نسبت به بازشناسی دشوار تر است چون در بازشناسی ما از آزمودنی می خواهیم انتخاب کند یا تشخیص ده د آن لغاتی را که در آزمایشات مشاهده کرده است اما در یاد آوری از آزمودنی می خواهیم لغاتی که مرتبط با آزمون هست و یادگرفته است یادآوری کند اما یک سوال در اینجا وجود دارد با اینکه امتحانات تستی نسبت به امتحانات تشریحی آسان تر است چرا همواره برخی دانشجو ها خواستار امتحانات تشریحی هستند ؟
تقسیم بندی دیگری از حافظه :
1. حافظه آشکار : حافظه آشکار همان بازیابی آگاهانه محرک هایی است که قبلا دریافت کرده ا یم ، این یاد آوری یا همان بازیابی می تواند به سه طریق صورت بگیرد : یادآوری آزادانه – یادآوری نشانه دار – بازشناسی ، در آزمون یادآوری آزادانه از فرد می خواهیم محرکی را که به او ارائه دادیم : ✓ ✓ :
: : :
فهرست مطالب