جزوه آیین دادرسی کیفری 2
دانلود جزوه
استاد مزرعه استاد عباس زاده محمدصالح مؤیدی دکتر اله بداشتی دکتر سید محمد حسینی رازلیقی اسلام رجبعلی حمید فرجی دکتر سماواتی استاد حسن
: ً )
) 
-:
* : -: ؛ ً( ) () -* * : ً ً ) : .:
.؛ () ؛ً بلکه کسانی که اقدام به جرم سیاسی کرده یا علیه امنیت کشور اقدام می نمودند یا شرایط حکومت نظامی را بر هم می زدنند به دادگاه نظامی می رفتند. بعداز انقلاب اصل براین شد که چون دادگاه نظامی از شدت عمل برخوردار است فقط برای نظامیان باشد اما 6 مورد استثناء برای این حکم وجود دارد:
.1 اگر در اثنای رسیدگی به جرم کیفری ، جرم عمومی دیگری کشف شود، آیین دادرسی این جرم نظامی نباشد به نحوی شبیه به صلاحیت اضافی است.
.2 جرایم اسرای ایرانی و اسرای بیگانه که درایران مرتکب جرم شوند.
چهار استثناء دیگر به موجب تبصره 1 م 597 ق.آد.ک است:
مواردی که مرحوم امام خمینی اجازه داده اند تابه دادگاه نظامی برود: .3 جرایم مربوط به وظایف کارکنان وزارت اطلاعات
-1 عادی خود زنی مرخصی جرم نیست.
.4 مواردی که پرونده مشتمل بر اطلاعات طبقه بندی شده باشد.
مواردی که مقام معظم رهبری آیین دادرسی 1373 اجازه داده اند تا به دادگاه نظامی برود:
5. جرایم امنیتی نظامیان هرچند مرتبط با وظایف نظامی آن ها نباشد.
6. جرایم خدمت نظامیان هرچند جرایم نظامی نباشدمثلاً رابطه نامشروع از طریق شبکه های مجازی(فرستادن تصاویر نامشروع)
* شبهه ای از جزوه آیین دادرسی کیفری 273 برای سازمان قضایی نیروهای مسلح ایجاد شد که با وجود این استثنائات جرایم نظامیان در مقام ضابط هم در صلاحیت دادگاه نظامی است. به همین دلیل بخشنامه ای آیین دادرسی خصوص صادر کردند ولی بلافاصله هیئت عمومی دیوان عدالت اداری این بخشنامه را باطل کرد زیرا شأن و فلسفه ی دادگاه نظامی تقویت دفاع نظامیان در مقابل دشمن خارجی است اما جرایم نظامیان در مقام ضابط چنین حساسیتی ندارد.دادگاه انقلاب تشکیلات خود را حفظ کرد. درحال حاضر این دادگاه وجود داشته و صلاحیت های خاص خودش را دارد. به موجب م 294 ق.آد.ک، دادگاه انقلاب یکی از اقسام دادگاه کیفری است. صلاحیت این دادگاه در م 303 ق.آد.ک آمده است.
دادگاه انقلاب به طور عادی با یک نفر قاضی تشکیل می شود و سیستم وحدت قاضی حاکم است.
صلاحیت های دادگاه انقلاب براساس نوع جرم و عنوان مجرمانه تعیین شده است؛ برخلاف صلاحیت دادگاه کیفری یک که بر اساس میزان مجازات است. بعضی از جرایمی که عنوان مجرمانه ی آن در صلاحیت دادگاه انقلاب هستند از نظر شدت عمل، مجازاتشان در قلمرو م 302 در صلاحیت دادگاه کیفری یک است؛ مثل محاربه،بغی،افساد فی الارض. چنین جرایمی (جرایم موجب مجازات بندهای الف، ب،پ وت م 302 ق.آد.ک) باید طبق م 297 ق.آد.ک در دادگاه انقلاب به صورت تعدد قضات رسیدگی شود؛ یعنی با حضور رئیس و دو مستشار.
* بند ث در م 297 ق.آد.ک نیامده است؛ زیرا میزان مجازات آیین دادرسی ملاک نیست بلکه نوع جرم ملاک است. همچنین این جرایم به طور کلی در دادگاه انقلاب رسیدگی نمی شوند.
* اگر عنصر معنوی م 1 ق جرم سیاسی وجود داشته باشد، عمل فرد مشمول بند الف م 303 نمی شود.
صلاحیت های دادگاه انقلاب م 303 ق.آد.ک
الف:
.1 مصداق جرایم علیه امنیت داخلی آیین دادرسی (1 م 498 تا 512 ق تعزیرات 75
(2 رأی وحدت رویه شماره 521 سال67 تشکیل جلسه و ایجاد رعب آیین دادرسی را امنیتی دانسته است. 17
(3 رأی وحدت رویه شماره 541 سال 69 ورود مسلحانه به منزل دیگران آیین دادرسی مال امنیتی دانسته است.
.2 محاربه م 297 ق.م.ا
کشیدن سلاح برای ارتکاب جرایم علیه اموال، اشخاص،یا ترساندن مردم
.3 افساد فی الارض م 286 ق.م.ا
این جرم هم باید در از لحاظ قلمرو به طور گسترده انجام شود و هم اثر گسترده و شدید داشته باشد.همچنین باید قصد ارتکاب این اختلال گسترده و علم به موثر بودن چنین رفتاری در ایجاد آن داشته باشند.
تبصره این ماده عنصر روانی آیین دادرسی می کند.
.4 بغی م 287 و288
این اصطلاح از تاریخ امام علی گرفته شده است.
در صورت استفاده ی گروه از اسلحه همه به اعدام محکوم می شوند جزوه آیین دادرسی کیفری 2 عده ای دست به اسلحه نبرده باشند.
فرق محاربه و بغی در محاربه برای ترساندن مردم و در بغی برای مقابله با نظام دست به اسلحه برده می شود.
اگر فرد هدفش مقابله با نظام باشد ولی دست به اسلحه نبرد طبق م 498 ق تعزیرات در قلمروی جرایم امنیتی قرار می گیرد.
.5 تبانی م 610 تعزیرات
تبانی علیه اموال و نفوس م 611 تعزیرات
.6 اقدام مسلحانه اقدام مسلحانه به منظور مقابله با نظام شباهت زیادی با بغی دارد اما تفاوتش این است که بغی به صورت گروه است.
.7 احراق تبصره 1 م 675 تعزیرات طبق تبصره 1 م 675 تعزیرات در صورتی که به قصد مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد
داشت.
ب:
توهین به سایر جزوه آیین دادرسی کیفری 2 رسمی اگر با انگیزه ی اصلاح نظام باشد،جرم سیاسی است. توهین باید شرایط خاصی را داشته باشد. طبق استفساریه سال79 توهین فقط با الفاظ نیست بلکه با حرکات و رفتارهای ناشایست هم امکان پذیر است.
توهین باید علیه فرد معین یا نامعین از جمع معین باشد.
توهین باید علنی یا در مواجهه آیین دادرسی باشد.
تمام جرایم مواد مخدر،شامل اعتیاد هم می شود مگر این که طبق م 16 ق مبارزه مخدر کارت ترک اعتیاد از کمپ های دارای مجوز باشد.
طبق رأی ً :
؛ :
—: ؛ ) (ً –؛ً ( ) -( ) * ؟
() () دارد؛مثلاً محاربه هم بند الف م 303 وهم بند الف م 302 است.
این تعارض صلاحیت ها به نفع دادگاه انقلاب است. دادگاه انقلاب علی اصول در مرکز استان ها شکل می گیرد.
در م 297، بند ث م ) 302 جرایم سیاسی ) سوالات تفسیر موضوعی قرآن با جواب است؛ درحالی که جرایم سیاسی و مطبوعاتی طبق همین بند و ماده در صلاحیت دادگاه کیفری 1 است. پس قانونگذار هرگز تمایلی ندارد که چنین جرایمی در دادگاه انقلاب رسیدگی شود بلکه باید در دادگاه کیفری1 و با حضور هیئت منصفه رسیدگی شود. بنابراین در مقام تعارض صلاحیت بین دادگاه انقلاب وکیفری1 در جرایم سیاسی و مطبوعاتی طبق م 305 ق.آد.ک، دادگاه کیفری1 باید رسیدگی کند؛ هرچند ممکن است این جرایم شامل بند الف م )303 جرایم علیه امنیت) هم بشود.
.3 دادگاه اطفال جزوه آیین دادرسی کیفری 2 م 304 ق.آد.ک صلاحیتش بیان شده است. دلیل این موارد حساسیت های روانی و عاطفی نوجوانان و اطفال و
نیازی است که آن ها به حضور مشاور اطفال و نوجوانان دارند. طبق م 298 ق.آد.ک نظر مشاور مشورتی است.
عادی حضور مشاوران الزامی نیست اما طبق تبصره 2 م 315 ق.آد.ک در دادگاه کیفری1 ویژه رسیدگی به جرایم نوجوانان، اگر مشاور حضور نداشته باشد، جلسه ی دادگاه رسمیت نمی یابد.بنابراین حضورشان الزامی است. به خاطر این حساسیت ها در م40 پیمان نامه حقوق کودک 1989 میلادی کشورهای عضو موظف شدند، دادگاه ویژه اطفال داشته باشند که ایران هم ازآن پیروی می کند.
طبق تبصره م 298 ق.آد.ک دادگاه اطفال و نوجوانان یک دادگاه اختصاصی ذاتی است تحت صلاحیت این دادگاه، در دادگاه کیفری قابل رسیدگی نیست مگر اینکه دادگاه اطفال تشکیل نشده باشد.
ملاک صلاحیت دادگاه اطفال برای رسیدگی این است که فرد در زمان شروع به رسیدگی باید زیر 18 سال تمام داشته باشد. اگر رسیدگی سن فرد از 18سال بیشتر شد، طبق تبصره 2 م 304 ق.آد.ک رسیدگی ادامه پیدا
می کند و اگر قبل از شروع به رسیدگی،سن متهم از 18 سال بیشتر باشد، رسیدگی به جرم او در دادگاه صالح و با بهره مندی از تمام امتیازاتی که در دادگاه اطفال اعمال می شود، انجام خواهد شد.
شروع به رسیدگی= دستور تعیین وقت توسط شعبه
امتیازات دادگاه اطفال و نوجوانان م 412 تا 417 ق.آد.ک
تبصره 2 م 412 ق.آد.ک رسیدگی بدون تعیین وقت به صورت فوری
م 415 ق.آد.ک حق داشتن وکیل تسخیری
این حق طبق م 348 ق.آد.ک مخصوص بندهای الف،ب،پ و ت م 302 ق.آد.ک است اما در مورد اطفال حق داشتن وکیل تسخیری علاوه براین موارد شامل جرایمی که مستلزم پرداخت دیه بیش از خمس دیه کامل،جرایم تعزیری درجه 6، 5 و4 هم می شود؛ درحالی که برای بزرگسالان فقط شامل جرایم تعزیری 3 به بالاست. طبق م 413 ق.آد.کرسیدگی در دادگاه اطفال به صورت غیر علنی است. حضور اشخاصی که مستقیماً در دادرسی نقشی ندارند(غیر از والدین،وکیل،شاکی، شهود)باید با موافقت دادگاه باشد.
طبق م445 ق.آد.ک تمامی آراء دادگاه اطفال و نوجوانان قابل اعتراض تلقی شده اند.
یعنی یک فرد زیر 18 سال مرتکب جرم نظامی شود که دراین صورت طبق م 599 ق.آد.ک باید به نفع دادگاه نظامی عمل کنیم.
4. دادگاه ویژه روحانیت
-() –)
فهرست مطالب