سوالات روانشناسی تربیتی
دانشگاه پیام نور سانتراک دانشگاه آزاد اسلامی حسین زارع آزمون استخدامی پروین کدیور
1 ـ خاموشی: مهمترین روش منفی او میگیرد و با این روش (:) : : : »« : : () :
(:) : : : : : : () ()
(:) : »« »« : : :
: : : :
(:) ) (:)
: : ) (:)
: :
»« :
: : : گسترش دادن:
یادگیرندگان نیاز دارند علاوه بر تکرار و مرور اطلاعات ، آنها را به اطلاعات قبلن آموخته شده ربط دهند. این کار از راه افزودن جزئیات یا کلمات بیشتر به مطلب تازه ، خلق مثالها ، ایجاد تداعی بین آن مفاهیم و اندیشههاي دیگر و استنباط دربارهي آن محقق میگردد. مثلن براي یـاد داشتـن جمـلهي »پیرمرد سفید مو یک بطري را با خود حمل میکرد« بگوئیم: »پیرمرد سفید مو بطري حاوي رنگ مو را با خود حمل میکرد«.
الف) راهبرد گسترش براي موضوعهاي ساده ، پایه و غیر معنادار:
1 ـ استفاده از واسطهها: براي تبدیل مطالب غیر معنادار به مطالب معنادار میتوان از واسطهها یا میانجیها استفاده کرد. مانند حفظ فهرستی از جفتهاي متداعی مثل (شانه ، لیوان) ـ (پا ، صندلی) ـ (چکش ، ساعت) یادگیرنده میتواند براي حفظ آنها از واسطههاي ذهنی استفاده کند. مانند »او با چکش به ساعت کوبید«.
2 ـ تصویر سازي ذهنی: اکثر یادگیريهاي آموزشگاهی ماهیت کلامی دارند. باید به یادگیرنده یاد داد تا تصاویر ذهنی را به مواد کلامی ربط دهد. در ایجاد تصویر ذهنی تا آنجا که ممکن است باید از کلمات عینی استفاده کنیم. کلماتی مانند »زرافه« که هم رمز تصویري و هم رمز کلامی دارند.
٢۴
ب) راهبرد گسترش ، ویژهي مطالب معنادار:
1 ـ یـادداشـت برداري: گروهی به آن یادداشتسازي هم میگویند چرا که در این روش باید نکات مهم و کلیدي به زبان خود فرد سازمان-دهی شوند ، معنا یابند و بین این مطالب و دانش موجود فرد پیوند برقرار شود.
2 ـ خلاصه کردن: آماده سازي یک توصیف مختصر از مطالب نوشتاري یا گفتاري براي اینکه بفهمیم آنچه را که خواندهایم ، فهمیدهایم یا نه .یک راه آن است که پس از خواندن هر پاراگراف مطلب آن را در یک سطر خلاصه کنیم. راه دیگر آن است که خلاصهاي از یک مطلب را به گونهاي تهیه کنیم که به دیگران در درك آن مطلب کمک کنیم. خلاصه نویسی باید به گونهاي باشد تا موضوعهاي مهم از غیر مهم جدا شوند.
3 ـ علامتگذاري و حاشیه نویسی: با گذاشتن علامت و نوشتن رمز ، کلمات و عبارات بر روي متن و حاشیهي کتاب ، مطالب و نکات مهم و معانی اصلی براي خواننده برجسته میشوند. مثلن خط کشیدن دور تز اصلی (اندیشهي کلی نویسنده). اگر تز اصلی از سوي نویسنده بیان نشده است خودتان آن را استنتاج کنید و نکات اصلی مؤید تز اصلی را داخل این علامت [ ] قرار دهید. دور اطلاعات و مثالهائی که تایید کنندهي نکات اصلیاند خط بکشید. در حاشیهي متن ، تداعیها ، انتقادها و سوالهاي خود را بر اساس مطالب و تجربیات قبلی بنویسید.
4 ـ بازگو کردن مطالب شنیده شده به زبان خود.
5 ـ آموزش دادن مطالب به دیگران.
ج) روش مکانها:
مثلن براي حفظ کردن مطالب یک سخنرانی میتوان اینگونه عمل کرد: »ساختمانی را با تعدادي اتاق و وسایل درون آنها در ذهن خود مجسم میکنیم. بعد مطالبی را که میخواهیم به حافظه بسپاریم ، با این وسایل تداعی میکنیم. وقتی که میخواهیم در بارهي مطالب مورد نظر صحبت کنیم به طور ذهنی در داخل این ساختمان قدم میزنیم و از اتاقی به اتاق دیگر میرویم و وسایلی را که مطالب را با آنها تداعی کردهایم پشت سر هم و به ترتیب از نظر میگذرانیم.«
کلمهي کلیدي: با استفاده از یک کلمهي آشنا ، دو کلمه را به هم ربط داده و به طور معنادار به حافظه میسپاریم. ابتدا براي یادگیري یک کلمهي بیگانه ، یک کلمهي آشنا که ترجیحن عینی باشند و نه انتزاعی انتخاب میشوند. و در مرحلهي دوم با استفاده از یک تصویر ذهنی یا یک جمله ، معناي کلمهي بیگانه با کلمهي آشنا تداعی میشود. مانند کلمهي Bill به معناي قبض آب و برق که میتوانید یک بیل کشاورزي را که قبض آب و برق در آن قرار دارد مجسم کنید.
راهبردهاي فراشناختی:
یادگیرندگان ماهر راهبردهاي شناختی را به خدمت میگیرند تا به پیشرفت شناختی دست یابند و از راهبردهاي فراشناختی استفاده میکنند تا بر آن پیشرفت نظارت داشته باشند. مثلن دانشجوئی پس از خواندن و یادداشت برداري از مطالب درسی روانشناسی و به خاطر سپردن
٢۵
آنها (راهبرد شناختی) سعی میکند به سوالات خاص هر فصل پاسخ دهد (راهبرد فراشناختی). اگر نتیجهي ارزشیابی نشان دهد که هنوز آمادگی لازم را کسب نکرده ، راهبردهاي دیگر را بکار میبرد تا بالاخره اطلاعات لازم را بدست آورد.
سه دستهي عمده از راهبردهاي فراشناختی:
1 ـ برنامه ریزي:
الف) تعیین هدف مطالعه .ب) پیشبینی زمان لازم براي مطالعه. ج) تعیین سرعت مناسب براي مطالعه. د) انتخاب راهبردهاي یادگیري مفید .
هـ) چگونگی برخورد با موضوع یادگیري
دانشجوي خوب فقط این نیست که سر کلاس حاضر شود و یادداشت برداري کند و منتظر شود تا معلم ، تاریخ امتحان را تعیین کند بلکه دانشجو زمانی موفق است که زمان لازم را براي خواندن مطالب برآورد کند و اینکه چه راهبردي براي نمونه سوالات روانشناسی تربیتی آن مطالب مفید است را انتخاب کند.
2 ـ نظارت و ارزشیابی:
یادگیرنده براي آگاهی از چگونگی پیشرفت خود در کارش باید برآن نظارت آگاهانه داشته باشد. مثلن هنگام خواندن یک متن از خود سوال بپرسد ، زمان و سرعت مطالعهي خود را بررسی کند ، نمونهي سوالهائی که در امتحان یک درس ممکن است بیاید را پیشبینی کند و
سوالات روانشناسی
3 ـ نظم دهی:
وقتی که یادگیرنده از راه نظارت و ارزشیابی متوجه میشود که در یادگیري موفقیت لازم را بدست نمیآورد و این مشکل ناشی از برنامه ریزي در سرعت کم یا زیاد مطالعه یا راهبرد غیر مؤثر یادگیري است ، بلافاصله سرعت خود را تعدیل میکند یا راهبرد مؤثري را مییابد.
MURDER :ردرروش م
1 ـ حال و هوا (مود:)
پیش از شروع به مطالعه ، حال و هواي آن را پیدا کنید .یعنی سرحال و آمادهي یادگرفتن باشید و تا پایان مطالعه آن حالت را حفظ کنید. از ریلکسیشن براي غلبه بر اضطراب خود استفاده کنید. از تخیلات مثبت سود ببرید ، افکار مثبت را جانشین افکار بیهوده کنید. براي مطالعه برنامهریزي و زمانبندي کنید.
2 ـ درك و فهم:
تا جائی که میتوانید مطلبی را که میخوانید به طور عمیق درك کنید و جاهائی را که خوب نمیفهمید ، علامت بگذارید تا دوباره به آنها برگردید.
٢۶
3 ـ یادآوري:
نه تنها مطلبی را که خواندهاید بیاد میآورید. بلکه آن را از طریق تفسیر ، تفکر یا تحلیل مفاهیم کلیدي تغییر شکل دهید و به زبان خود بازگو کنید.
4 ـ کشف و هضم:
به قسمتهائی که قبلن خواندهاید و نفهمیدهاید مراجعه کنید. از راهبردهائی به جز آنچه که بکار بستید استفاده کنید. مطالب پیچیده را به اجزاي سادهتر تجزیه کنید و از منابع مختلف مانند کتابهاي دیگر و معلمان کمک بگیرید.
5 ـ بسط و گسترش:
به مطالبی که خواندهاید شاخ و برگ دهید و به مطالبی که قبلن خواندهاید ربط دهید. از خود بپرسید اگر به نویسنده دسترسی داشتید چه سوالهائی از او میپرسیدید؟ چه انتقادهائی از او به عمل میآوردید؟ چگونه میتوانید این مطالب را براي دیگران قابل فهمتر و قابل توجه- تر کنید؟
6 ـ مرور کردن و پاسخ:
به یاد آوردن اندوختهها ، پاسخ دادن به سوالهاي از قبل طرح شده و توجه به نکات مهم. هدف این بخش ، رفع نواقص راهبردهاي مطالعه براي کاربردهاي آتی میباشد.
روش آموزشی همشاگردي:
روشی آموزشی است که به جزوه روانشناسی تربیتی دو نفره انجام میشود. یک دانشآموز به وسیلهي دانشآموزي دیگر که از وي آگاهتر یا ماهرتر است آموزش میبیند. دانشآموزي که آموزش میبیند محتواي درس را بهتر درك میکند ، سریعتر یاد میگیرد و دانشآموزي که آموزش می-دهد نه تنها به اندازهي آموزش گیرنده سود میبرد بلکه بعضی وقتها بیشتر از او یاد میگیرد.
روش آموزش متقابل:
هدف پدیدآورندگان این روش کمک به دانشآموزانی بود که در خواندن و نوشتن داراي مشکل بودند تا بر مشکلات فائق آیند. در این روش چهار راهبرد را میتوان آموزش داد:
1 ـ سوال کردن 2 ـ خلاصه کردن 3 ـ توضیح دادن نکات پیچیده 4 ـ پیشبینی رویدادهاي آینده این روش به صورت گروهی اجرا میگردد. یعنی معلم با دو تا چهار دانشآموز این روش را پیاده میکنند. ابتدا معلم و دانشآموزان یک متن را بیصدا براي خود میخوانند و بعد معلم این راهبردها را پیاده میکند. این روش مستقیمن از اندیشههاي ویگوتسکی مشتق شده است.
تفاوت روش آموزش همشاگردي با روش آموزش متقابل:
آموزش متقابل به صورت گروهی اجرا میشود اما در آموزش همشاگردي تنها دو نفر شرکت میکنند.
روش مطالعهي مشارکیت: یادگیرندگان به صورت دو نفري با هم کار میکنند و به نوبت خلاصهي مطلبی را که میخوانند براي هم میگویند و سپس شنونده نکات مهمی را که در خلاصه جا افتاده را بیان کرده و اشکالات را برطرف میکند. همچنین با ربط دادن مطالب جدید به مطالبی که قبلن یاد گرفته است به یادآوري و درك مطلب کمک میشود. فرد توضیح دهنده ، فرد شنونده را در این مرحله کمک میکند.
روش پرسیدن دو جانبه
دانلود رایگان تست نمونه سوالات روانشناسی تربیتی با پاسخ تشریحی PDF
معلم و شاگردان به نوبت نمونه سوالات روانشناسی تربیتی جمله را میخوانند و بعد به ترتیب از یکدیگر سوال میکنند. ابتدا شاگردان و سپس معلم سوالهائی از شاگردان در مورد همان جمله میپرسد. بعد از جواب دادن ، معلم و شاگردان با مراجعه به متن به وارسی جوابهاي خود میپردازند.
روش آموزش مفاهیم و اصول:
دو ویژگی مهم انسان هوش و تفکر است و دو فرایند عمدهي تفکر مفهوم سازي و قاعدهآموزي است.
تعریف تفکر (اندیشیدن:)
فرآیندي که توسط آن ، یادگیريهاي گذشته که در حافظه ذخیره شدهاند دستکاري و سازماندهی میشوند. بنابراین تفکر ، دخل و تصرف و ایجاد تغییر در اطلاعات ذخیره شده در حافظه است و بر دو نوع است:
1 ـ تفکر خودگرا 2 ـ تفکر هدایت شده
1 ـ تفکر خودگرا: این نوع تفکر جنبهي بسیار خصوصی دارد و نمادهائی را به کار میگیرند که داراي معانی کاملن مشخصی است مانند رویا.
2 ـ تفکر هدایت شده (جهت دار:) مانند حمل کردن مسائل و خلق چیزهاي تازه
تعریف شناخت: فعالیتها و فرآیندهائی که موجب آگاهی فرد از جهان هستی میشود. سه جنبهي مهم شناخت:
1 ـ ادراك: رابطهي آنی فرد با محیط است. به عبارت دیگر پاسخ دادن به محركها در زمان حال .
2 ـ یادگیري: به تغییرات حاصل از تجربه گفته میشود و افزوده شدن پاسخها و اطلاعات تازه به خزانه رفتاري و اطلاعاتی نیز میباشد امادر تفکر از یادگیريهاي گذشته استفاده میشود. تفکر و یادگیري دو فرآیند متفاوت اما مکمل هستند چون دستکاري و بازسازي یادگیريهاي گذشته (تفکر) به یادگیريهاي تازه میانجامد. زمانی که نیروهاي بیرونی مسلطاند ، تفکر واقعگرا مانند حل مسئله ، تصمیمگیري ، تحلیل و مفهوم سازي خواهیم داشت و زمانی که نیروهاي درونی قويترند تفکر خودگرا (تصویرسازي ، رویاپردازي ، تداعی) خواهیم داشت. به یاد داشته باشیم که تفکر هرگز نه به طور کامل تحت تاثیر نیروهاي بیرونی و نه صد در صد زیر نفوذ نیروهاي درونی است. مثلن در زمان حل مسئله ممکن است به رویاپردازي مشغول شویم. وجود هر دو : (:)
(:)
():
:
) :
: (×). ) :
:
()
: (:) :
) : : () + () ← ()
) : :
:
: : »« »« : : »« : به یک مفهوم گفته میشود. مانند »هندوانه براي« براي مفهوم توپ درك یک مفهوم مستلزم آن است که شخص بتواند مثالهاي مثبت و منفی آن را تشخیص دهد.
مفهوم مفرد:
وقتی از اسامی خاص مانند ماه و خورشید صحبت میشود ، نمیتوان از مفهوم سخن به میان آورد. بنابراین نباید از اسامی خاص براي نشان دادن مفاهیم استفاده شود که به این اسامی گاهی »مفهوم مفرد« گفته میشود. مانند مفهوم ماه و خورشید.
همهي انسانها از مفاهیم مختلف تصور یکسانی ندارند. چون تجربه افراد در رابطه با محركهایی که مفاهیم گوناگون را تشکیل میدهند ، مختلف است. مثل »بچهي خوب« البته تجربهي ما از ویژگیهاي مفاهیم ، از حداقل وجوه غیر مشترك برخوردار است و همین امر موجب میشود تا در ایجاد ارتباط با یکدیگر مفاهیم را به درستی استفاده کنیم.
ویژگیهاي مفهوم:
1 ـ صفت مفهوم: گروه با طبقهاي از محركها با ویژگیهاي مشترك را صفتهاي آن مفهوم مینامند. در مفهوم دریاچه ، صفتی که موجب میشود که از مفهوم اقیانوس و استخر مجزا شود ، اندازهي آن است.
مفاهیمی که صفات کمتري دارند راحتتر آموخته میشوند. بنابراین در آموزش مفاهیم ، ابتدا از مفاهیم داراي صفات کمتر آغاز میکنیم .
مثلن: مفهوم صندلی داراي سه صفت است: 1 ـ پایه 2 ـ جاي نشستن 3 ـ جاي تکیه دادن
2 ـ ارزش صفت مفهوم: عبارتست از تعداد ارزش یک نمونه سوالات روانشناسی تربیتی. هرچه ارزش صفت یک مفهوم بیشتر باشد ، یادگیري آن دشوارتر است .بنابراین هر صفت در مفاهیم میتواند ارزشهاي مختلفی داشته باشد. مثلن: تخته پاك کن آبی ، زرد ، قرمز و … یا تخته پاك کن مستطیلی ، مربعی ، گرد و … به طور مثال در دایره آبی یک صفت داریم که میتواند ارزشهاي مختلف مانند سبز ، قرمز و … داشته باشد. صفت بعضی از مفاهیم یکی ، دو ارزش بیشتر ندارد اما بعضی صفات ، ارزشهاي بیشتري دارند. در آموزش مفاهیم باید ابتدا از مفاهیمی استفاده شود که صفات آن ارزش کمتري داشته باشد. مانند »مرد قد بلند«
3 ـ تعداد صفتهاي یک مفهوم: مانند عروسک بزرگ با لباس آبی که داراي سه صفت است. و یا عدالت و درستکاري که داراي صفات متعددي هستند. برونر معتقد است که وقتی مفهومی صفات زیادي دارد ، فرد آن صفات را از طریق نادیده گرفتن صفات دیگر یا ادغام صفات با یکدیگر کاهش میدهد.
4 ـ صفتهاي شاخص: یک مفهوم ممکن است داراي صفات زیادي باشد اما در شناسایی غالب مفاهیم تنها برخی از صفتهاي آنها ضروري-اند. به صفتهائی که براي شناسائی مصداقهاي یک مفهوم ضرورياند صفتهاي شاخص گویند. این صفات در تمامی موارد یک مفهوم یا مصداق آن یافت میشود. مانند سه ضلع که در تمامی مثلثها دیده میشوند.
5 ـ صفتهاي غیر شاخص: صفاتی که در همهي مصادیق یک مفهوم دیده نمیشوند. مثل در مفهوم مثلث و یا اندازه در مفهوم حیوان. (به این معنا که همهي حیوانات داراي اندازهي واحد نیستند) همهي مفاهیم داراي این دو صفت هستند اما تشخیص آن گاهی سخت است. مانند مفهوم پرنده که براي بسیاري از افراد با صفت پرواز کردن شناخته شده است. البته بیشتر پرندگان پرواز میکنند اما بعضی مانند شترمرغ و پنگوئن نیز پرواز نمیکنند. پس صفت همهي پرندگان نیست.
6 ـ صفتهاي تعریف کننده: به ویژگی یا صفتی از مفهوم گفته میشود که در تعریف آن ، مورد تاکید قرار میگیرند. به عبارتی که همان صفتهاي شاخص هستند اما صفتهاي غیر شاخص در تعریف مفهوم دخالت ندارند. مثلن در تعریف مثلث سه ضلع و سه زاویه به کار می-رود ، :
: () ، () () ، :
: »« () »« ()
:
:
:
():
:
فهرست مطالب