جزوه تایپ شده نظام اقتصادی ایران
اثر مرتضی مطهری کاردانی استاد وفادار دانشگاه آزاد اسلامی حسین نمازی سراسری محمد حسینی رفت شتی دانشگاه پیام نور محمدحسین تمدن جهرمی
: :
– = – = – = – = )( , ) ( )(.
)( )( :
= )( :
–) ( ) ( ) () ( 
= = ) ( ) ( = = :
+ + + + + +
= : = – = )( :
:
– = – = – ∆= :
:
-ً :
:
= + = ∆= :
> + > ∆> 
< + I S < I ∆INV < 0 :تغییر منفی است . یعنی
2- به تغییرات ناخواسته در موجودی انبار , سرمایه گذاری برنامه ریزی نشده ) IUP ( نیز گفته می شود. در تعاریف اقتصادی , سرمایه با سرمایه گذاری متفاوت است . سرمایه یا سرمایه گذاری اولیه عبارت است از هزینه های راه اندازی بنگاه تولیدی و خرید کالا و خدمات سرمایه ای برای این مقصود. اما سرمایه گذاری عبارت است از تغییرات موجودی سرمایه . به عنوان مثال یک شرکت را در نظر بگیرید که ماشین آلات , ساختمان , میز و صندلی , زمین و … سرمایه شرکت را تشکیل می دهند. حال اگر شرکت یک کامپیوتر بخرد , سرمایه شرکت به اندازه ی ارزش یک کامپیوتر اضافه شده است, یعنی به میزان ارزش کامپیوتر سرمایه گذاری صورت گرفته است . یا اگر یکی از دستگاههای موجود شرکت از رده خارج شود , به اندازه ی ارزش آن از سرمایه شرکت کم شده که در اصطلاح گفته می شود سرمایه گذاری منفی انجام شده است.سرمایه شرکت ها به سرمایه ثابت )مثل ساختمان و ماشین آلات و ….( و سرمایه در گردش )مثل موجودی انبار و کالای در حال ساخت( تقسیم می شود . بنابراین تغییرات موجودی انبار به معنای تغییر سرمایه شرکت و بنابراین نوعی سرمایه گذاری است .سرمایه گذاری از دیدی دیگر به سرمایه گذاری پیش بینی شده ) IP ( و جزوه نظام اقتصادی ایران گذاری پیش بینی نشده ) IUP ( تقسیم می شود. سرمایه گذاری پیش بینی شده سرمایه گذاری است که به خواست و اراده ی سرمایه گذار با قصد وبرنامه ی قبلی انجام می شود اما سرمایه گذاری پیش بینی نشده بدون برنامه ی قبلی اتفاق می افتد . مثًلاً به دلیل اینکه کالای تولیدی فروش نرفته است , به ناچار به موجودی انبار اضافه می شود.
مفاهیم اصلی در بررسی آمارهای اقتصادی
در این قسمت با تعدادی از شاخص های اندازه گیری فعالیت های اقتصادی آشنا می شویم . اولین مفهومی که با آن آشنا می گردیم , تولید ناخالص ملی ) GNP ( می باشد. تولید ناخالص ملی جزو متغیرهای جریان بوده و در یک دوره معین)یک سال( قابل محاسبه است.
1-تولید ناخالص ملی ) GNP ( = مجموع ارزش کالاها و خدمات نهایی تولید شده طی یک دوره توسط عوامل تولید ملی )افراد یک کشور( می باشد .
نکته ی قابل توجه در این تعریف این است که در این شاخص فقط ارزش کالا و خدمات نهایی محسوب می شود و ارزش کالا و خدمات واسطه ای مورد محاسبه قرار نمی گیرد زیرا ارزش کالا و خدمات واسطه ای در ارزش کالا و خدمات نهایی نهفته است و درصورت محاسبه ارزش کالا و خدمات واسطه ای دچار محاسبه ی مضاعف می شویم. به عنوان مثال اگر هم نان مصرفی و هم گندم تولید شده را در محاسبات منظور کنیم ,بدین معنی است که ارزش گندم تولیدی , دوبار حساب شده است.
نکته ی دیگر در تعریف بالا , تاکید روی ملیت افراد تولید کننده می باشد , بدون در نظر گرفتن محل زندگی آنان. یعنی مثلاً برای ایران , ارزش تولیدات افراد ایرانی در هر کجای دنیا که باشند , در این شاخص وارد می شود .
2-تولید ناخالص ملی سرانه = اگر تولید ناخالص ملی را بر جمعیت کشور تقسیم کنیم , تولید ناخالص ملی سرانه بدست می آید.
3-تولید ناخالص ملی هرفردشاغل = اگر تولید ناخالص ملی را بر تعدادشاغلین کشور در همان دوره تقسیم کنیم , تولید ناخالص ملی هرفرد شاغل بدست می آید.
چه نوع کالا و خدماتی در محاسبه تولید ناخالص ملی وارد می شوند؟
تولید ناخالص ملی شامل :
– – -) ( —-) ( =
فهرست مطالب