جزوه تایپ شده اصول حسابداری و هزینه یابی
دکتر پوریا شکسته بند دکتر عمران محمدی دانشکده مهندسی صنایع رشته مهندسی صنایع سرافراز دانشگاه صنعتی امیر کبیر دانشگاه پیام
:
– – -: :
: //: ////: /: /: //: -: ×:
////////؟ /:
: //: /: /: /: /: /)( /:
( ( ( -: ×:
/: ///: //: //: //: //: //: /:
( ( ( :
– – – – = + :
= ] + ) ( – )- ( + [
:
) ( :
/)(
:
“” :
) ( “” :
/)(
:
: / / :
:
: :
)( /:
“” )( : / / :
/)(
:
” ” :
است.
مانده حساب کاهش حساب افزايش حساب ماهیت حساب عنوان حساب
بدهکار بستانکار بدهکار بدهکار هزينه
نکته قابل توجه این است که در حسابداری، هزینه در همان دوره زمانی که تحقق مییابد بایستی شناسائی، اندازهگیری و ثبت شوند. بنابراین هنگامی که مؤسسات خدماتی هزینهای را تقبل نمایند، خواه وجه آن را نقدا پرداخت نمایند و خواه مقرر شود در آینده پرداخت نمایند، هزینه مؤسسه تحقق یافته، از یک طرف داراییهای مؤسسه )نقد و بانک( کاهش یافته و از طرف دیگر سرمایه مؤسسه نیز کاهش مییابد. ولی اگر هزینه تحقق یابد ولی وجه آن در آینده پرداخت شود، از یک طرف بدهیهای مؤسسه افزایش و از طرف دیگر سرمایه کاهش مییابد.
هنگامی که یک واحد اقتصادی متحمل هزینه میشود سرمایه مالک مؤسسه کاهش مییابد. ولی به منظور این که هزینههای یک مؤسسه طی یک دوره زمانی، مشخص گردد. در حسابی تحت عنوان «هزينه» مربوطه بدهکار میشود. برای هزینههای مختلف میتوان حسابهای جداگانهای ایجاد نمود تا اطلاعات مربوط به هر هزینه به تفکیک مشخص گردد .
مثلا : هزینه حقوق، هزینه آب، هزینه برق، هزینه تلفن، هزینه اجاره، هزینه ملزومات اداری، هزینه بیمه و…..
پرداخت هزینهها به صورت نقدي:
اگر مؤسسهای نقدا نسبت به پرداخت هزینه حقوق اقدجزوه اصول حسابداری و هزینه یابی م نماید ثبت زیر در دفاتر انجام میشود
خلاصه حسابداری
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx هزینه حقوق x/xx X
Xxx بانک
پرداخت حقوق پرسنل طی چک شماره …..
پرداخت هزینهها به صورت نسيه:
اگر مؤسسهای هزینه تعمیرات خود را به طور نسیه تعهد نماید به هنگام تحقق هزینه ثبت زیر در دفاتر انجام میشود:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx هزینه تعمیرات x/xx X
xxx حسابهای پرداختنی
بابت هزینه تعمیرات مؤسسه به طور نسیه
چنانچه مؤسسه پس از مدتی نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام نماید ثبت زیر در دفاتر انجام میشود:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx حسابهای پرداختنی x/xx X
xxx بانک
پرداخت بدهی مؤسسه طی چک شماره …..
پيشپرداخت هزینه:
در برخی از موارد مؤسسات قبل از دریافت خدمات از دیگران مبلغی را پرداخت میکنند تا در آینده خدمات بگیرند. اینگونه پرداختها معمو لا برای آینده است و در روز پرداخت هیچ هزینهای تحقق نیافته است. بنابراین مبالغ مذکور در حساب “پیشپرداخت” ثبت جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی . پرداخت بابت حق بیمه یک ساله مؤسسه، پرداخت اجاره یک ساله مؤسسه، پرداخت آگهی و تبلیغات برای آینده و …. نمونههایی از پیشپرداختها هستند. در واقع این اقلام در دورهای که خدمات مورد استفاده قرار میگیرند یا دارایی به مصرف میرسد، به هزینه تبدیل میشود.
ثبت پیشپرداخت حق بیمه در دفاتر به شرح زیر است:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx پیشپرداخت بیمه x/xx X
Xxx بانک
پرداخت حق بیمه مؤسسه طی چک شماره
دریافت خدمات از محل پيشپرداختها:
پس از دریافت خدماتی که قبلا بهای آن پرداخت شده، برای دریافتکننده خدمات، هزینهای تحقق مییابد. وقوع هزینه به هنگام دریافت خدمات موجب کاهش دارایی از یک طرف و کاهش سرمایه از طرف دیگر میگردد .
تأثیررویداد دریافت خدمات از محل پیشپرداختها به شرح زیر است:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx هزینه………. x/xx X
xxx پیشپرداخت…….
بابت هزینه …. مؤسسه از محل پیشپرداخت
برداشت :
گاهی اوقات مالک مؤسسه به منظور رفع نیازهای خود، مقداری از داراییهای مؤسسه را برای استفاده شخصی بر میدارد که اصطلاح ا به این رویداد ” برداشت ” گفته میشود. برداشت از یک طرف باعث کاهش سرمایه و از طرف دیگر باعث کاهش داراییهای مؤسسه )نقد و بانک و یا سایر داراییها( میشود. اگر برداشت از محل نقد و بانک مؤسسه انجام شود به آن “برداشت نقدی” و چنانچه از محل سایر داراییها باشد، ” برداشت غیر نقدی” گفته میشود.
مانده حساب کاهش حساب افزايش حساب ماهیت حساب عنوان حساب
بدهکار بستانکار بدهکار بدهکار برداشت
به هنگام برداشت صاحب مؤسسه از محل نقدینگی مؤسسه ثبت جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی زیر اعمال میشود:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
xxx برداشت x/xx X
Xxx بانک
بابت برداشت صاحب مؤسسه طی چک….
به هنگام برداشت صاحب مؤسسه از محل سایر داراییهای مؤسسه ثبت زیر اعمال میشود:
دفتر روزنامه مؤسسه …………….. صفحه x
بستانکار بدهکار عطف شرح تاریخ ردیف
جمع نقل از صفحه….. 13xx
Xxx برداشت x/xx X
Xxx دارایی مربوطه
برداشت صاحب مؤسسه از محل دارایی …..
صورتحساب سود و زیان :
پس از آنکه کلیه رویدادهای مالی مرتبط با درآمدها و هزینههای واحد اقتصادی ثبت شد از روی مانده حسابهای دفترکل میتوان صورتحساب سود و زیان مؤسسه را تنظیم نمود.
“صورتحساب سود و زيان” یکی از صورتهای مالی مهم است که چگونگی و نتیجه فعالیتهای مالی یک واحد اقتصادی را طی یک دوره زمانی مشخص نشان میدهد.
چگونگی فعالیتهای مالی به معنای این است که در واحد اقتصادی طی یک دوره زمانی چه فعالیتهایی منجر به کسب درآمد و چه فعالیتهایی منجر به وقوع هزینه شده است و منظور از نتیجه فعالیتهای مالی کسب ” سود خالص” یا “زيان خالص” است که برابر است با:
هزینهها – درآمدها = سود )زیان( خالص
در صورتی که جمع درآمدهای واحد اقتصادی بیشتر از جمع هزینههای آن باشد، نتیجه فعالیتهای مالی ” سود خالص” یا “سود ويژه” خواهد بود و در صورتی که جمع هزینهها بیشتر از جمع درآمدها باشد، تفاوت را ” زيان خالص” یا “زيان ويژه” میگویند.
صورتحساب سود و زیان از چهار بخش زیر تشکیل میگردد:
1- عنوان: در این بخش اطلاعات مربوط به نام جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی ، نام صورتحساب و دوره زمانی صورتحساب درج میشود.
2- درآمدها: در این بخش، درآمدهای مؤسسه در دوره مالی مورد نظر به تفکیک نوع درآمد نوشته شده و سپس جمع درآمدها محاسبه و درج میشود.
3- هزینهها: در این بخش، هزینههای مؤسسه در دوره مالی مورد نظر به تفکیک نوع هزینه نوشته شده و جمع هزینهها محاسبه و درج میشود.
4- سود )زیان( خالص: در آخرین بخش صورتحساب سود و زیان مابهالتفاوت جمع درآمدها و جمع هزینهها تحت عنوان سود خالص یا زیان خالص نوشته میشود.
نمونهای از فرم صورتحساب سود و زیان به شکل زیر است :
نام مؤسسه : ……………………..
صورتحساب سود و زیان برای دوره مالی منتهی به xx / x /xx 13
مبلغ به ریال ارقام جزء درآمدها:
درآمد حاصل از……
درآمد حاصل از ……
جمع درآمد ها
کسر می شود هزینهها :
هزینه حقوق هزینه آب هزینه برق هزینه ملزومات اداری هزینه بیمه هزینه…..
برای تهیه صورتحساب سود و زیان در مؤسسات خدماتی ابتدا درآمدها به صورت ریز آورده میشود و جمع آنها در ستون اصلی ذکر میشود، سپس اقلام مختلف هزینهها با ذکر عنوان و مبلغ هر هزینه آورده شده و جمع آن در ستون اصلی در داخل پرانتز )کسرشونده( ثبت میشود. پس از مقایسه بین جمع درآمدها با جمع هزینهها سود یا زیان خالص بدست میآید. به طوری که اگر جمع درآمدها بیشتر ازجمع هزینهها باشند، نشاندهنده “سود ويژه” و در صورتی که جمع درآمدها کمتر از جمع هزینهها باشند، نشاندهنده “زيان ويژه” میباشد .
بنابراین سود و زیان در یک مؤسسه خدماتی به تفاضل بین جمع درآمدها و جمع هزینهها اطلاق میگردد، اگر مؤسسهای سود ویژه داشته باشد، باعث افزایش سرمایه مؤسسه و چنانچه مؤسسهای زیان ویژه داشته باشد، باعث کاهش سرمایه میشود.
صورتحساب سرمایه:
تغییرات در سرمایه مالک مؤسسه طی یک دوره مالی، معمولا به دلایل سرمایهگذاری مجدد، درآمد، هزینه و برداشت به وجود میآید. تغییرات ناشی از درآمد، هزینه و برداشت در حسابهای جداگانه ثبت میشود ولی تغییرات ناشی از سرمایهگذاری مجدد مستقیما در حساب سرمایه مالک ثبت میشود.
برای آنکه سرمایه مالک در پایان دوره محاسبه شود بایستی جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی مؤسسه در ابتدای دوره و همچنین تغییرات سرمایه در طی دوره مالی در نظر گرفته شود. به این منظور معمولا در پایان دوره گزارشی تحت عنوان “صورتحساب سرمايه” تهیه میشود.
تعریف صورتحساب سرمایه :
صورتحساب سرمایه، گزارشی است که تغییرات سرمایه مالک یک مؤسسه را طی یک دوره مالی نشان میدهد.
معادله حسابداری بر اساس نمایش جزئیات تغییر سرمایه به شرح زیر است:
دارایيها = بدهيها] + ) برداشت – سرمایهگذاري مجدد + سرمایه اول دوره ( + ) هزینه – درآمد( [
نام مؤسسه : ……………
صورتحساب سرمایه براي دوره مالي منتهي به xx/xx/xx
XXX سرمایه در اول دوره
اضافه مي شود :
XXX سرمایهگذاري مجدد طي دوره
XXX( XXX ) سود )زیان( ویژه
کسر ميشود:
( XXX ) برداشت
سرمایه در پایان دوره
لازم به ذکر است در تنظیم صورتحساب سرمایه چنانچه جزوه حسابداری شرکتها ۲ دارای زیان ویژه باشد مبلغ مذکور -: ” ” “” -: )( )( )( )( )( )( )( )(
)( )( )(
-: ” ” :
– – – – – – – – -: “” )(
)(
-: ” ” : -: ” ” :
)(
)(
” ” -: ؟ )(
؟ ؟ ؟ ) ( ؟ )( ؟ 000 برداشت
15،000 11،000 19،000 15،000 12،000 سرمايه پايان دوره
8-5 : با استفاده از اطلاعات زیر ترازنامه” مؤسسه کارون “را در تاریخ 30 مهرماه 6X13 تهیه کنید.
9،000 سرمایه آقای کارون در 30 مهر ماه 6X13 8،000 بستانکاران )حسابهای پرداختنی(
؟ زمین 4 ، 000 بدهکاران )حسابهای دریافتنی(
4،000 اسناد پرداختنی 7،000 ساختمان
2،000 درآمد حقالزحمه 1،000 صندوق
1،500 موجودی ملزومات اداری 5،000 اثاثه اداری
تمرین 9- 5 : در زیر تعدادی از حسابهای جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی “دفتر حقوقی البرز” ارائه شده است. بااین اطلاعات صورت حساب سود و زیان را برای دوره مالی منتهی به 29 اسفند 6X13 تهیه کنید.
22،000 درآمد حقالمشاوره 3،000 بستانکاران )حسابهای پرداختنی(
6،000 هزینه اجاره 5،000 هزینه ملزومات
16،000 هزینه حقوق 1 ، 000 موجودی ملزومات
18،000 درآمد حقالزحمه
تمرین 10-5 : در هر ستون عمودی بجای علامت ؟ مبلغ صحیح را بنویسید .
د ج ب الف شرح
؟ 10،000 7،000 1،000 داراییها در اول دوره
4،500 2،400 1،000 400 بدهیها در اول دوره
22،000 11،500 9،000 900 داراییها در پایان دوره
3،500 2،400 ؟ 200 بدهیها در پایان دوره
1،500 ؟ 1،800 210 سرمایهگذاری مجدد طی دوره
12،200 4،700 3،500 ؟ درآمدها
600 600 1،000 60 برداشت
9،100 3،100 2،700 330 هزینهها
تمرین 11- 5: پرداختهای نقدی” مؤسسه ادیب” در خردادماه سال 6X13 به شرح زیر است:
پرداخت مبلغ 000،690 ریال بابت خرید یک دستگاه اتومبیل 1 خرداد
پرداخت مبلغ 200،128 ریال بابت حقوق کارکنان 8 خرداد
پرداخت مبلغ 000،350 ریال بابت واریز یک قلم از بدهیهای مؤسسه 11 خرداد
پرداخت مبلغ 500،38 ریال بابت خرید یک دستگاه ماشینتحریر 19 خرداد
پرداخت مبلغ 000،170 ریال به آقای جزوه اصول حسابداری و هزینه یابی برای مصارف شخصی 23 خرداد
پرداخت مبلغ 000،50 ریال بابت اجاره فروردین ماه محل مؤسسه 30 خرداد
عملیات فوق را در دفتر روزنامه ثبت کنید.کدام پرداختها برای مؤسسه جنبه هزینه دارند؟
12-5: آقای وارسته در اول آذر ماه سال 6X13 ” دفتر حقوقی وارسته ” را تأسیس کرد. اطلاعات زیر در پایان آذر ماه از مدارک مالی دفتر حقوقی استخراج شده است:
؟ سرمایه آقای وارسته 450 ،000 بانک
220،000 درآمد حقالوکاله 530 ، 000 بدهکاران )حسابهای دریافتنی(
40،000 هزینه اجاره 580 ،000 پیشپرداخت بیمه
50،000 هزینه حقوق 160،000 کتابهای حقوقی
10،000 هزینه تلفن 520 ،000 بستانکاران )حسابهای پرداختنی(
با توجه اطلاعات فوق صورتحساب سود و زیان و ترازآزمایشی دفترحقوقی وارسته را در پایان آذر ماه تهیه کنید .
تمرین 13 – 5 : این تمرین ادامه 12- 5 است و به معاملات و عملیات دی ماه” دفتر حقوقی وارسته ” مربوط است:
صدور چک شماره 1004 به مبلغ 000،50 ریال برای پرداخت اجاره دی ماه دفتر 1 دی
دریافت 000،85 ریال حقالزحمه از مشتریان بابت خدمات انجام شده 15 دی
صدور چک شماره 1005 به مبلغ 800،7 ریال برای پرداخت قبض تلفن 22 دی
ارسال صورتحساب شماره )1( برای یکی از مشتریان به مبلغ 000،160 ریال بابت خدمات انجام شده 25 دی
صدور چک شماره 1006 به مبلغ 500،6 ریال بابت پرداخت هزینه سوخت اتومبیل 29 دی
صدور چک شماره 1007 به مبلغ 000، 80 ریال برای پرداخت حقوق پرسنل مؤسسه 30 دی
مطلوبست : الف- – – : – – :
” ” ” ” ” ” : – – – – : ” ” :
( ( )( )( ) (
)( ” ” : )( ) (
)( ” ” ) (
)( ) (
)( ” ” ) (. ) (
)( ” “) (
)( ) (
– : :
:
– – –
فهرست مطالب