سوالات اندیشه اسلامی ۱
دانشگاه پیام نور مبدا و معاد دانشگاه آزاد با جواب ابوالحسن غفاری دانشگاه دولتی سعیدی مهر تشریحی دانشگاه
و تعقل ندارند را بدترین جنبندگان ؟
؟
؛ ؛ ؟ ؟
( )
ّ( )
ّ
؟ ؟ ؟ ؛ « ». : ؟
« »
: :
: : ؛ : (/)
: : ؛ ؟ ( /)
؟
: : ؛ (َُّ ََُّ َ َََ ِِ ِْ ُِِ).: « () ». (/)
َ ِْ َ ََُّ ََِِِْ ٌِِِّ ًََ ِْ ٍَْ ِْ ٍََ ٍَُْ َََُُِّْ َ ََُْ ِِ ِْ َََُُُِ َِِ.( ؛ ؛ )
:« : () » (/)
بد بوى تيره رنگ (لجن) تشكيل مىدهد، و جنبه معنوى او را چيزى كه به عنوان روح خدا از آن ياد شده است.
البته خدا نه جسم دارد و نه روح، و اضافه روح به خدا به اصطلاح” اضافه تشريفى” است و دليل بر اين است كه روحى بسيار پر عظمت در كالبد انسان دميده شده، همانگونه كه خانه كعبه را به خاطر عظمتش” بيت اللَّه” مىخوانند، و ماه مبارك رمضان را به خاطر بركتش” شهر اللَّه” (ماه خدا) مىنامند.
و به همين دليل قوس صعودى اين انسان آن قدر بالا است كه بجايى مىرسد كه جز خدا نبيند، و قوس نزوليش و به همين دليل قوس صعودى اين انسان آن قدر بالا است كه بجايى مىرسد كه جز خدا نبيند، و قوس نزوليش آن قدر پائين است كه از چهار پايان هم پائينتر خواهد شد (بَلْ هُمْ أَضَلُ) و اين فاصله زياد ميان” قوس صعودى” و” نزولى” خود دليل بر اهميت فوق العاده اين مخلوق است.
و نيز اين تركيب مخصوص دليل بر آن است كه عظمت مقام انسان به خاطر جنبه مادى او نيست، چرا كه اگر به جنبه ماديش باز گرديم لجنى بيش نمىباشد.
اين روح الهى است كه با نمونه سوالات اندیشه اسلامی ۱ فوق العادهاى كه در آن نهفته است و مىتواند تجليگاه انوار خدا باشد، به او اينهمه عظمت بخشيده و براى تكامل او تنها راه اين است كه آن را تقويت كند و جنبه مادى را كه وسيلهاى براى همين هدف است در طريق پيشرفت اين مقصود به كار گيرد (چرا كه در رسيدن به آن هدف بزرگ مىتواند كمك مؤثرى كند).
( تفسير نمونه ؛ ج11 )
دلايل وجود روح
دلايل فراوانى براى اثبات وجود روح وجود دارد در اينجا به اختصار به نمونه هایی از آن مىپردازيم:
1- دليل عقلى
همه ما خاطراتى از دوران كودكى، نوجوانى، جوانى، زمان تحصيلات، خدمت سربازى، هنگام انقلاب، هشت سال دفاع مقدّس و مانند آن داريم. كه اين خاطرات سالهاى سال در ذهن ماست، و هيچ تغييرى نكرده است. در حالى كه مادّه مغزى دائماً در حال تغيير است و هر چند سال يكبار همهاش عوض مىشود. خاطرات ثابت در اين مادّه متغيّر چگونه باقى مانده است؟ پرونده خاطرات ما در كجاى مغز است؟ محلّ اين همه عكس و تصوير از گذشته دور و نزديك كجاست؟ اگر مادّه مغزى را زير دقيقترين و پيشرفتهترين ميكروسكوپها قرار دهيم خبرى از عكسها و تصويرهاى مذكور در آن نيست. پس جايگاه خاطرات و عكسها و تصويرها ماوراى مغز و بدن انسان است كه روح ناميده مىشود آرى تمام پروندهها و خاطرات در آنجا بايگانى شده است. و اگر روح را انكار كنيم پاسخى براى سؤالات فوق نخواهيم داشت.
به تعبير ديگر، فرض كنيم در كنار دريايى نشستهايم كه آب آن موج مىزند. و هر چه تلاش مىكنيم انتهاى آب دريا ديده نمىشود، و جز آب نمىبينيم. در كنار دريا كوههاى باعظمت آسمانخراشى را مشاهده مىكنيم كه سر به فلك كشيده، و بر روى كوهها و اطراف آن جنگلهاى وسيع و درختان فراوانى را مىبينيم و از ديدن اين همه مناظر زيباى طبيعت لذّت مىبريم. سپس براى لحظهاى چشمان خود را روى هم مىگذاريم، چه اتّفاقى مىافتد؟ تصوير تمام صحنههايى كه از دريا و كوهها و جنگل و درختان مشاهده كرده بوديم در همان مقياس نه كوچكتر، در ذهن ما وجود دارد. اين تصاوير و نقشهها در كجاى سلولهاى خاكسترى مغز ماست؟
مادّىها معتقدند اينها آثار فيزيكى و شيميايى مغز ماست؛ ولى آيا مىتوان قبول كرد تصاوير به آن بزرگى در سلولهاى مادّى مغز ما كه بسيار كوچك است بايگانى شده باشد بى آن كه ذرّهاى كوچك شود؟ بنابراين بايد بپذيريم كه ماوراى جسم ما، روح با عظمتى وجود دارد كه تمام اين تصاوير را در مقياس واقعى آن در خود جاى داده است.
دانشمندان معتقدند سلولهاى بدن ما به تدريج در حال عوض شدن است، به گونهاى كه هر هفت سال يك بار تمام سلولها نو و جديد مىشد. يعنى يك شخص هفتاد ساله، ده بار سلولهاى بدنش تعويض و نو گرديده، امّا شخصيّت او تغيير نكرده است. آيا وحدت شخصيّت حاصل جسمى است كه مدام در حال تغيير است، يا مربوط به روحى است كه حلقه اتّصال اين بدنهاست؟ بنابراين شكّى وجود ندارد كه انسان علاوه بر جسم روحى دارد.
14. دلائل قرآنی وجود روح را تبیین نمائید
درس اندیشه
آيات قرآن
بعضى خيال مىكنند قرآن مجيد كمتر در مورد روح سخن گفته، در حالى كه آيات زيادى از قرآن در مورد روح بحث كرده، كه به چهارگروه آن اشاره مىكنيم:
الف) آيات مربوط به شهدا:
آياتى از قرآن مجيد در مورد زندگى شهدا در عالم برزخ سخن مىگويد. از جمله، آيه شريفه 169 سوره آل عمران، كه مىفرمايد:
«وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ»؛ (اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مردهاند! بلكه زندهاند، و نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند».
آيا شهدا حيات جسمانى دارند؟ پاسخ اين سؤال روشن است، آن عزيزانى كه بدنهايشان قطعه قطعه شده، و گاه از آنها جز چند قطعه استخوان چيزى به جاى نمانده، داراى حيات جسمانى نيستند، بنابراين منظور از حيات شهدا حيات روح آنهاست. و روزى كه در نزد پروردگار مىخورند هم مربوط به روح شهداست.
بنابراين، طبق آيه شريفه فوق روح وجود دارد.
ب) آيات عذاب فرعون و فرعونيان:
آيه شريفه 46 سوره مؤمن (غافر) در مورد عذاب فرعون و :
« َُّ ََُُْ ًَََُُّْ ًََِّ َََْ َُُ ََُّ ََُِْ ََِْْ َََّ ََِْ »
: () ؛ (:) «».
؟ ؛ ّ؛ ّّ) :
ّ« ُْ ََََُّْ ََُ َِْْ ََُِِّّ ُِْ َُّ ََُِِّْ ََُُْ»؛ : « : () ؛ ».
؟ ّ) :
ّ:
« َُّ ََََََُّْْ َِ َََََِِّْْ َُْ ََََُُِِِْ ََََََََِّْْْ َُُِْ ٍََََُِْْ ًَُّّ َِّ ََِِ ٍََ ٍَِّْ َََََُّ »؛ : « ؛ () ّ؛ ».
ّّخواهد به اصحاب و يارانش كه از جنگ پرفراز و نشيب صفّين بازگشتهاند درس بدهد، لذا خطاب به خفتهگان در خاك و كوچ كردگان به آن دنيا فرمود:
«يَا أَهْلَ الدِّيَارِ الْمُوحِشَةِ، وَ الْمَحَالِ الْمُقْفِرَةِ، وَالْقُبُورِ الْمُظْلِمَةِ؛ يَا أَهْلَ التُّرْبَةِ، يَا أَهْلَ الْغُرْبَةِ، يَا أَهْلَ الْوَحْدَةِ، أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ سَابِقٌ، وَ نَحْنُ لَكُمْ تَبَعٌ لَاحِقٌ»
اى ساكنان خانههاى وحشتناك؛ و مكانهاى خالى و قبرهاى تاريك! اى خاكنشينان! اى غريبان! اى تنهايان! اى وحشتزدگان! شما در اين راه بر ما پيش قدم شديد، و ما نيز به شما ملحق خواهيم شد».
حضرت پس از بيان وضعيّت مردگان در خانه قبر، و حتميّت و قطعيّت مرگ، خطاب به اموات كرده، و حوادث پس از مرگ آنها را در سه جمله بيان مىكند:
«أَمَّا الدُّورُ فَقَدْ سُكِنَتْ، وَ أَمَّا الْأَزْوَاجُ فَقَدْ نُكِحَتْ، وَ أَمَّا الْأَمْوَالُ فَقَدْ قُسِمَتْ هذَا خَبَرُ مَا عِنْدَنَا»
امّا خانههايتان را ديگران ساكن شدند، و (امّا) همسرانتان (آنها كه جوان بودند) با افراد ديگر ازدواج كردند (و شما را فراموش نمودند) و (امّا) اموالتان (كه براى تحصيل آن زحمات فراوانى متحمّل شديد و بعضاً رعايت حلال و حرام را ننموديد) تقسيم شد. اين خبرى است كه در نزد ماست».
حضرت پس از بيان خبرهاى دنيا براى اموات، خطاب به آنان فرمود:
«فَمَا خَبَرُ مَا عِنْدَكُمْ؟ ثم التفت إِلى أَصحابه فقال: أَمَا لَوْ أُذِنَ لَهُمْ فِي الْكَلَامِ لَأَخْبَرُوكُمْ أَنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى
نزد شما چه خبرى است؟ سپس رو به اصحابش كرده، فرمود: هرگاه به آنها اجازه سخن داده شود به شما خبر مىدهند كه: بهترين زاد و توشه در سفر آخرت، پرهيزكارى است».
( نهجالبلاغه، كلمات قصار، 130)
اين كه حضرت مىفرمايد: « اگر به آنها اجازه سخن داده شود …» دليل بر آن است كه ارواح وجود دارند و مىتوانند با ما ارتباط برقرار كرده، و سخن بگويند. ولى اين كار نياز به اذن الهى دارد.
انسان و بحرانهای فرارو
پیشرفت علم و تکنولوژی شکل زندگی انسان را دگرگون ساخته و رفاه و آسایش ظاهری برای او فراهم آورده است. ولی در عین حال به اقرار تعداد زیادی از روان شناسان و جامعه شناسان بزرگ مشکلات و بحران های جدیدی نیز فراروی او نهاده است.
16. بحران معرفتی چیست و چگونه پدید می آید؟
یکی از بحران های فراروی بشر بحران معرفت و شناخت است. معرفت و شناخت انسان و آنچه که بیرون از انسان است یعنی عالمی که قابل مشاهده است و عالمی که قابل مشاهده نیست در بحران معرفت کسانی که به بحران و
فهرست مطالب