جزوه تایپ شده حاصلخیزی خاک و کودها
میرسید حسینی دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه آزاد کاردانی جانال هاولین آزمون وارنرال نیلسون آزمون ساموئلال تیسدال آزمون
– ()
– ()
– (- )
() ()، () () :
:
() :
: – – – (/) /() – :
()
:
: :
– ()
– – – () :
– : () – : زیرزمینی می پیوندد را گویند.
منطقه بندي
از سطح زمین که به سمت پائین حرکت می کنیم از نظر هیدروژئولوژي دو لایه اصلی دیده می شود.
1- منطقه تهویه
2- منطقه اشباع
با فرو رفتن آب در زمین در نهایت به لایه نفوذناپذیري می رسد که نمی تواند به آن نفوذ کند. پس از آن شروع به پر کردن فضاهاي خالی می کند تا اینکه یک زون اشباع (Saturation Zone) را بوجود می آورد. به سطح بالایی این زون ،سطح ایستایی گویند. در این سطح آب تحت تاثیر نیروي موئینه به سمت بالا حرکت می کند و منطقه موئین را تشکیل می دهد. به فاصله بین سطح ایستابی تا سطح زمین را منطقه تهویه می گویند.
نمایی از مدل ساده آب زیرزمینی
اشکال مختلف آب در خاك
آب در خاك به 3 صورت اصلی وجود دارد:
1- آب جذبی که جذب سطح بلور و کانی هاي خاك می شود و خود به دو صورت دیده می شود
1- 1- آب نمی: تضاریس بسیار ریز سطح خاك توسط این آب آغشته می شود
1- 2- آب غشایی: این آب آب نمی و سطوح ذرات را می پوشاند و اگر چه ضخامت بسیار متفاوتی دارد ولی هیچ گاه از 0.1 میکرون تجاوز نمیکند. این آب که آب هیگروسکوپیک نامیده میشود در اثر نیروي ثقل جابجا نمی شود.
2- آب موئین: هرگاه رطوبت خاك از حد جزوه حاصلخیزی خاک و کودها بیشتر شد، آب در داخل لوله هایی که بین ذرات خاك تشکیل می شود(تحت اثر نیروي کاپیلاریته) بالا می آید ولی نیروي ثقل نمی تواند آن را جابجا کند.
آبهاي موئین و هیگروسکوپیک
3- آب آزاد (ثقلی): این آب که آب اشباعی نامیده می شود، میزان آبی است که خلل و فرج غیر موئین خاك را پر کرده و تحت تاثیر نیروي ثقل در خاك حرکت می کند.
انواع آب در خاك (به ترتیب از چپ به راست: آب هیگروسکوپیک، موئین، آزاد)
لایه آبدار (آبخوان یا سفره آب زیرزمینی)
آبخوان(Aquifer)، یک لایه اشباع شده در زمین است که می توان آن را منبع آب به حساب آورد. اگر آبخوان آب را از خود عبور ندهد و در خود جمع نکند به آن سازند بسته (اکوفیوژ) می گویند و در صورتی که آب را در خود جمع کند ولی به سختی عبور دهد به آن سازند ریز (اکوکلود) گویند.
لایه هاي آبدار را همچنین به دو دسته آزاد و بسته نیز تقسیم بندي می کنند.
لایه آبدار آزاد: لایه آبداري که سطح ایستابی، سطح بالاي آن را تشکیل دهد(شکل)
لایه آبدار بسته: لایه آبداري است که سطح بالاي آن مشخص نیست و آب بین دو لایه نفوذناپذیر تحت فشار قرار دارد. در این حالت اگر چاهی در آن حفر شود سطح آب بالاتر از لایه اشباع قرار می گیرد که در این حالت به آن سطح پیزومتریک گفته می شود. این سطح پیزومتریک ممکن است بالاتر از سطح زمین باشد که در صورت حفر چاه در این آبخوان ها آب به صورت آرتزین خارج خواهد شد. (شکل)
آبخوان تحت فشار
در شکل زیر این دو نوع آبخوان نشان داده شده است.
آبخوان آزاد، تحت فشار ، چاه آرتزین
تخلخل
تخلخل یک توده سنگ یا خاك، به نسبت حجم فضاي خالی به حجم کل توده گفته می شود و بر حسب درصد نشان داده می شود.
آبدهی ویژه (تخلخل موثر)
آبدهی ویژه(Specific Yield)، یا تخلخل موثر عبارتست از میزان درصد : : : % ، % % ()، ()، : : : () ()
:
: ()
: :
:()
() : (): ()
فهرست مطالب