جزوه تعلیم و تربیت در اسلام
دانلود جزوه
دانلود جزوه کتاب تعلیم و تربیت اسلامی خلاصه پیام نور شریعتمداری خسرو باقری رشته علوم تربیتی مدرسان شریف برای آزمون استخدامی دکتر
؟
ّ «» «» ّّ: : ؛
: ؛ … .
ّ: ّ؟
: (). ِّ ً ً ّّ… .
[چنانکه خواهیم دید، شهید مطهری دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF از این دیدگاهها و مطالب مطرح در ذیل آنها را فیالجمله قبول دارد و میپذیرد که بسا در شناسایی فعل اخلاقی از غیر اخلاقی، مؤثّرند؛ ولی با مطرح کردن آنها به عنوان معیار کامل (جامع و مانع) مخالف است]
ّْ: : ّْ؛ ّّ«ْ» «» ّْ : ّ«ْ» ؛ «»؟!
]:[ اگر محبّت را «نوع دوستی» تعبیر کنیم، آیا محبّت به حیوانات، اخلاقی نیست؟ (با توجه به اینکه حیوانات همنوع ما نیستند)
سؤال دیگر: آیا محبّت کردن به هر انسانی ـ هر چند لایق محبّت نباشد ـ ، اخلاقی است؟
شهید مطهری در مجموع، نظریۀ «غیردوستی» یا «نوعدوستی» را در باب معیار فعل اخلاقی، کامل نمیداند، ولی آن را صددرصد هم رد نمیکند؛ زیرا بخشی از حقیقت در این معیار هست، نه تمام حقیقت. بنا بر این، معیار محبّت کامل نیست.
در قسمت بعد، به نظریۀ «وجدان» میپردازیم که کانت فیلسوف آلمانی به عنوان معیاری برای فعل اخلاقی مطرح کرده است.
دانلود رایگان جزوه تعلیم و تربیت در اسلام
2. وجدان
معیار دیگری که برای فعل اخلاقی مطرح شده، نظریۀ کانت است که معتقد است:
«وجدان، نیرویی است غیر از عقل و عاطفه که خداوند در درون انسان قرار داده است وانسان را به کار خیر و اجتناب از کار شر، دعوت میکند».
بر این اساس، هر کاری که مطابق وجدان باشد، «اخلاقی» است و هر کاری که مطابق وجدان نباشد، «غیر اخلاقی» است. به اعتقاد کانت، معیار وجدان، در همۀ انسانها هست و این فرمانهای اخلاقی که وجدان هر کس بدو میدهد، تکلیف انسان است که خداوند از طریق وجدان، به انسان داده است. عذاب وجدان نیز نیرویی است بازدارنده، که انسان را از کار غیر اخلاقی دور میکند.
نقد نظریه کانت
شهید مطهری وجدان را نیز (همانند محبّت و نوعدوستی) اصالتاٌ میپذیرد؛ ولی در نقد دیدگاه کانت و بیان اشکالات این نظریه، چند نکته مطرح میکند:
نکتۀ اوّل: ندای وجدان اگر در کنار ندای هوا و هوس و هواهای نفس قرار بگیرد، قابل تشخیص و بازشناسی نخواهد بود. پس وجدان [در این هنگام، کارآیی خود را از دست میدهد و لذا] : ؟ ؛ ّ [پس غیر اخلاقی است]؛ ِ ِ «» :
«».
• • • «» «» • ؛ ؛ ّ
«» : ّّ[و در این صورت است که آن کار، «اخلاقی» شمرده میشود].
: ؛ ّ • ؛ ؛ • :
؛ ؛ : ؛ ّ«؛ »!
«» ؛ ؛ ؟
؛ «» ؛ مبتنی بر زیبایی باشد، اخلاقی است.
7. کرامت نفس، محور اخلاق اسلامی
آخرین معیار فعل اخلاقی، کرامت و عزّت نفس است.
شهید مطهری در مجموع، معیار کامل و تمام را عبادت و پرستش میداند و معتقد است که اخلاق، تنها در نظام فکری اسلام قابل توضیح و توجیه است. لذا اگر شخصی بیدین بر اساس فطرت خود کاری بهظاهر اخلاقی انجام دهد، در نگاه شهید مطهری اخلاقی شمرده نمیشود.
ایشان توضیح میدهد که: پرستش نوعی رابطۀ خاضعانه و ستایشگرانه و سپاسگزارانهای که انسان با خدای خود بر قرار میکند. این نوع رابطه را انسان تنها با خدای خود برقرار میکند و تنها در مورد خدا و صادق است. در مورد غیر خدا نه صادق است و نه جایز.
(به نظر شهید مطهری، خود واقعی و کرامت نفس، باعث میشود تمام استعدادهای وجود انسان، هماهنگ با هم و بدون افراط و تفریط، شکوفا شوند. یعنی اخلاق در اسلام، بر محور خودشناسی و احساس کرامت در خود واقعی است)
در قسمت بعد، با دیدگاه شهید مطهری در بارۀ «خود» و انواع آن، آشنا خواهیم شد و خواهیم دید که ایشان، چه جایگاهی برای این بحث در نظام تربیتی و اخلاقی اسلام قائل است.
دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF
چگونه میتوان استعدادهای مختلف انسانی را هماهنگ با هم شکوفا کرد؟
حقیقت روح انسانی، بسیار پیچیده است و استعدادهای مختلفی دارد. مکاتب مختلف اخلاقی، هر کدام بر یکی از این استعدادها تأکید کردهاند و انگشت نهادهاند. باید ببینیم کدام نقطه است که اگر انگشت روی آن بگذاریم، همۀ استعدادها هماهنگ و بدون افراط و تفریط، رشد خواهند کرد؟
در فرهنگ اسلامی آن نقطه، «خودِ واقعی» انسانی است؛ یعنی همان «کرامت نفس انسانی».
بر اساس آیات قرآن، باختن خود، بزرگترین خسران است و انسان همان گونه که نباید به دیگران ستم کند، به «خود» نیز نباید ستم کند. شهید مطهری، این شعر را از سعدی نقل میکند که میگوید:
من آن مورم که با پایم بمالند
نه زنبورم که از نیشم بنالند
چگونه شکر این نعمت گزارم
که زور مردم آزاری ندارم
ولی بر آن خرده میگیرد و بر اساس نظام تربیتی مطلوب خود، عبارات دیگری را به جای آن پیشنهاد میکند که ای کاش سعدی چنین میسرود:
نه آن مورم که با پایم بمالند
نه زنبورم که از نیشم بنالند
چگونه شکر این نعمت گزارم
که دارم زور و آزاری ندارم
شهید مطهری دیدگاه دراویش و متصوّفه را رد میکند که خوار کردن نفس را باعث رشد میدانند. وی بر این باور است که این گونه باورها، اسلامی نیست. بر اساس قرآن، عزّت، تنها از آنِ خدا و رسول خدا و مؤمنان است، و انسان مؤمن نباید عزت خود را پایمال کند و حتی نیازهای خود را نیز باید عزّتمندانه از دیگران بخواهد.
نتیجۀ بحث این جلسه
در واقع، به گفتۀ شهید مطهری، عزّت خط قرمز انسان است که نفس خود را تا جایی میتواند کوچک کند که عزّت او لکهدار نشود و نیازهای خود را باید به گونهای مطرح کند که این عزّت حفظ شود.
در اين قسمت، با دیدگاه شهید مطهری در بارۀ «نفس» بیشتر آشنا خواهیم شد و خواهیم دانست که منظور ایشان از نفسی که باید عزیز باشد، چیست و آیا همان نفسی است ؟!
فهرست مطالب